Pier Paolo Pasolini…o αιρετικός ποιητής του υποκόσμου

 

«Μου είπαν ότι έχω τρία είδωλα: τον Χριστό, τον Μαρξ και τον Φρόυντ.
Αυτά είναι φόρμουλες. Το μόνο μου είδωλο είναι η πραγματικότητα.»

Αιρετικός, προκλητικός, αντιφασίστας και ένας άμεσος εκφραστής της
αλήθειας μέσα από ταινίες όπως το «Ακατόνε», η «Μάμα Ρόμα» και το
«Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον», ο Πιέρ Πάολο Παζολίνι (1922- 1975)
παραμένει ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες,

όχι απλώς της πατρίδας του της Ιταλίας αλλά του παγκόσμιου κινηματογράφου.

Οι ταινίες του κυνικοί κόσμοι βυθισμένοι στον ακραίο ερωτισμό και τα
ανεξέλεγχτα πάθη, σωματικές αλλά ταυτοχρόνως ποιητικές. Η ζωή του
στα όρια, διόλου τυχαία είχε τραγικό τέλος όταν το 1975 ο Παζολίνι
δολοφονήθηκε από τον εραστή του. Το έργο που άφησε πίσω του όμως, μια
σπάνια κληρονομιά. Τραυματισμένος από τη ζωή στα λούμπεν προάστια
όπου επέλεξε να ζει ο Παζολίνι έγραψε τα δύο πρώτα του μυθιστορήματα
πάνω σ’ αυτό το θέμα… Οι ταινίες του είχαν το ίδιο ωμό ύφος_
τουλάχιστον οι σημαντικότερες, γεγονός που θύμωνε τους φασίστες και τους θρησκόληπτους.

Ο Παζολίνι γεννήθηκε στη Μπολόνια στις 5 Μαρτίου του 1922. Ήταν γιος
αξιωματικού του ιταλικού στρατού με αποτέλεσμα η οικογένειά του να
μετακινείται συνεχώς και ο μικρός Παζολίνι να συναναστρέφεται συνεχώς
διαφορετικούς ανθρώπους αλλά και να γνωρίζει καινούρια μέρη. Σε ηλικία 7 ετών είχε ήδη αρχίσει να γράφει τα πρώτα του ποιήματα και ενώ
σπούδαζε στο πανεπιστήμιο της Μπολόνιας Ιστορία της Τέχνης και
Φιλολογία, εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή, το 1942 με τίτλο
Poesia a Casarsa.Tον επόμενο χρόνο κατατάχθηκε στις ένοπλες δυνάμεις
κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου,
αλλά μετά την παράδοση της Ιταλίας, το σύνταγμά του πιάστηκε
αιχμάλωτο από τους Γερμανούς και ο Παζολίνι αναγκάστηκε να
δραπετεύσει και να καταφύγει στην μικρή πόλη Casarsa, όπου και
παρέμεινε για αρκετά χρόνια. Το 1946 συντάχθηκε με το κομμουνιστικό
κόμμα αλλά μόλις τρία χρόνια αργότερα εκδιώχθηκε στον απόηχο μιας
σύλληψης του για «ηθική αναξιοπρέπεια». Ωστόσο, συνέχισε να ασπάζεται
τις μαρξιστικές ιδέες αντλώντας έμπνευση ιδιαίτερα από γραπτά του
Αντόνιο Γκράμσι και πιστεύοντας στην δύναμη της επανάστασης των
ιταλών αγροτών.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1940, ο Παζολίνι
επέστρεψε στις πανεπιστημιακές του σπουδές και το 1950 μετακόμισε στη
Ρώμη όπου διέμενε σε φτωχογειτονιές και εργαζόταν ως δάσκαλος. Όντας
ομοφυλόφιλος συναναστρεφόταν συχνά με τον τοπικό υπόκοσμο των
ιερόδουλων, των απατεώνων, των κλεφτών και των νταβατζήδων. Ο ίδιος
δεν θα μπορούσε να μην μπλέξει σε ένα τέτοιο περιβάλλον. Είναι γνωστό
ότι είχε συλληφθεί όταν προσπάθησε να ληστέψει ένα πρατήριο βενζίνης
αλλά και το ότι βοήθησε έναν καταζητούμενο της αστυνομίας να το
σκάσει. Όλα αυτά στάθηκαν η αφορμή και η έμπνευσή του για το πρώτο
του μυθιστόρημα, το σκανδαλώδες Ragazzi di vita.

Η δημοσίευση του βιβλίου ώθησε τα ιταλικά δικαστήρια να ασκήσουν
δίωξη εις βάρος του για βωμολοχία ανοίγοντας τον κύκλο με τις συχνές
«επισκέψεις» του στις αρχές. Αν και η ιταλική ποινική κουλτούρα
παρέμεινε στην πρώτη γραμμή των θεμάτων με τα οποία καταπιανόταν
στα έργα του μετέπειτα, το δεύτερο βιβλίο του το 1959 ‘Una Vita Violenta’
ανέδειξε την ιστορία ενός παιδιού που ζούσε στις παραγκουπόλεις. Την
ίδια περίπου περίοδο η αναγνώρισή του ως ποιητής είχε κάνει την
εμφάνισή της κερδίζοντας το Viareggio Prize για τη ποιητική συλλογή του
1957 Le Ceneri di Grampsi. Μάλιστα, από το 1955 έως το 1958
επιμελήθηκε και την έκδοση του avant-garde περιοδικού ‘Officina’, το
οποίο αναγκάστηκε να διακόψει μετά την δημοσίευση ενός ποιήματος του
το οποίο επιτίθετο στον ετοιμοθάνατο Πάπα Πίο XII.

Ο Παζολίνι υπήρξε ένας μοναδικός καλλιτέχνης, ποιητής και συγγραφέας.
Δεν φοβήθηκε ποτέ την αλήθεια της γνώμης του. Με αριστερές αντιλήψεις
αλλά και ομοφυλόφιλος, είχε συγκεντρώσει γύρω από το όνομά του
μεγάλη δύναμη ερχόμενη από την αναγνωρισιμότητα και την αποδοχή του
έργου του που προκαλούσε, δεν ήταν δυνατόν να μην δημιουργήσει
εχθρούς σε ένα περιβάλλον που σίγουρα δεν άφηνε πολλά περιθώρια στην
διαφορετικότητα να εκφραστεί.

Οι έχθρες που είχε δημιουργήσει ο Παζολίνι κυρίως από τον πολιτικό
κόσμο καθώς πολύ συχνά στρεφόταν κατά του φασισμού και των
ακροδεξιών στοιχείων είχε σαν αποτέλεσμα να δολοφονηθεί στις 2
Νοεμβρίου του 1975. Για τη δολοφονία του καταδικάστηκε ως ένοχος ο
17χρονος τότε, Πίνο Πελόζι. Ύστερα από 30 χρόνια ωστόσο, η ιστορία της
δολοφονίας ήρθε και πάλι στο προσκήνιο, όταν ο Πελόζι απέσυρε την
ομολογία του. Ο δράστης ισχυρίστηκε ότι δεχόταν απειλές για τον ίδιο και
την οικογένειά του να μην αποκαλύψει τους πραγματικούς ενόχους και
μετά το θάνατο των εκβιαστών του παραδέχτηκε ότι στο φονικό
συμμετείχαν 5 άντρες, οι οποίοι ξυλοκόπησαν μέχρι θανάτου τον άτυχο
Παζολίνι. Δυστυχώς, λόγω έλλειψης στοιχείων αν και η έρευνα είχε
ξεκινήσει και πάλι δεν άργησε να παγώσει.

*Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι βρέθηκε νεκρός τα ξημερώματα της 2ας Νοεμβρίου του 1975 στην παραλία της Όστια, έξω από τη Ρώμη. Το πτώμα έφερε σημάδια άγριας κακοποίησης: σχεδόν αποκομμένα αυτιά, σπασμένες οδοντοστοιχίες, συνθλιμμένα οστά θώρακα από το επανειλημμένο πέρασμα οχήματος από πάνω του. Για τον άγριο φόνο ομολόγησε και καταδικάστηκε ως ένοχος, σε φυλάκιση 9 ετών και 7 μηνών, ένας εκπορνευόμενος 17χρονος, ο Πίνο Πελόζι. Ο Παζολίνι ενταφιάστηκε στο αγαπημένο του χωριό, Φριούλι.

Επιμέλεια