Άγιος Δημήτριος

της Βιτάλια Ζίμμερ

Εισαγωγικό σημείωμα
Η πόλη φοράει τα γιορτινά της. Ο στολισμός έχει ξεκινήσει μέρες πριν, κάτι που κάνει εμάς τους ανθρώπους να προετοιμαζόμαστε για τη μεγάλη γιορτή. Η γιορτή του Αγίου Δημητρίου, Πολιούχου της πόλης είναι ένα κράμα θρησκείας, ιστορίας της πόλης και έπους του έθνους για τα γεγονότα του Β’ Παγκοσμίου πολέμου. Ενός πολέμου που κατ’ ουσίαν ηττηθήκαμε και ταπεινωθήκαμε από τους δολοφόνους Ναζί.

Οι μέρες αυτές, 26 με 28 Οκτωβρίου έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη Θεσσαλονίκη. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912 έγινε στις ημερομηνίες 26 και 27 Οκτωβρίου. Εκτιμούμε ιδιαίτερα τη στάση του Τούρκου στρατηγού Χασάν Ταχσίν Πασά, που προτίμησε να παραδώσει την πόλη στους Έλληνες και όχι στους Βούλγαρους, με το σκεπτικό ότι όταν η πόλη κατακτήθηκε, ανήκε στους  Έλληνες.

Η θρησκευτική πλευρά της γιορτής αφορά στον Άγιο Δημήτριο, έναν Άγιο που μαρτύρησε στη Θεσσαλονίκη, κάτι που αμφισβητείται όμως ιστορικά. Ο Άγιος Δημήτριος είναι από τους λίγους Αγίους που γιορτάζονται σε όλες τις εκκλησίες, δηλαδή, την Ανατολική, Ρωμαιοκαθολική, Λουθηρανική και Αγγλικανική.

Η γιορτή συνεχίζεται την 28^η Οκτωβρίου, με τον επίσημο εορτασμό της εμπλοκής της χώρας μας στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, απέναντι στις δυνάμεις του Άξονα. Δεν είναι γιορτή νίκης, διότι νίκη δεν υπήρξε ποτέ, ειδικά για την Θεσσαλονίκη. Είναι γιορτή θάρρους και ορθής επιλογής απέναντι στον επεκτατισμό, το ναζισμό και τον ρατσισμό. Όλοι μας θυμόμαστε ή γνωρίζουμε τα τραγικά γεγονότα του Μαρτίου 1943 στην Θεσσαλονίκη.

Η 26^η Οκτωβρίου είναι σημαντικό χρονικό σημείο για τους κατοίκους της πόλης. Οι οικογένειες έχουν να φροντίσουν για πολλά. Πρέπει οπωσδήποτε να έχουν προμηθευτεί καύσιμα για θέρμανση πριν του Αγίου. Οι μεγάλοι φροντίζουν να έχουν κοστούμια και ταγιέρ έτοιμα για χρήση. Οι μικροί θα αποκτήσουν καινούρια υποδήματα και πανωφόρια. Ένας διακόπτης περιστρέφεται και τώρα δείχνει ότι μπαίνουμε για τα καλά στον Χειμώνα. Η τρίτη ηλικία φροντίζει για περουκίνια, ρόμπες και παλτά, που εκλύουν το άρωμα της ναφθαλίνης που μόλις ξύπνησαν από τη θερινή νάρκη.

Σημαιάκια κίτρινα με το δικέφαλο αετό του Βυζαντίου εναλλάσσονται κρεμασμένα με τάξη, μαζί με τα άλλα τα γαλανόλευκα. Αυτή η γιορτή δεν είναι μία. Είναι το απόλυτο μίγμα πολλών εορτών. Όλοι μας έχουμε και κάποιον συγγενή που γιορτάζει.

Κι εμείς τότε μαθητές-μαθήτριες, είχαμε την χαρά των τριών ημερών χωρίς σχολείο. Κι αν οι ημέρες ταίριαζαν σωστά, τότε δεν θα είχαμε μάθημα για πέντε ολόκληρες ημέρες. Υπάρχει καλύτερη ανάπαυλα στο ενδιάμεσο της αρχής της σχολικής χρονιάς και των Χριστουγέννων; Όχι φυσικά. Και αυτό συμβαίνει μόνο στην Θεσσαλονίκη.

Η εμποροπανήγυρις έχει στηθεί απέναντι από την εκκλησία του Αγίου. Η βόλτα ξεκινά με τον παππού στις 25 Οκτωβρίου. Η σχολική σάκα έχει μπει στην ντουλάπα και ο παππούς θα συνοδεύσει την εγγονή του στο ζαχαροπλαστείο. Ένας καφές για εκείνον κι ένα γλυκό, συνήθως υποβρύχιο για την αγαπημένη εγγονή. Το παγωτό απαγορεύεται, ο καιρός δεν συμφωνεί στο αίτημά μου. Το σούρουπο δίνει το σήμα να επισκεφτούμε το ναό. «Να ανάψω ένα κερί στον Άγιο έτσι, δεν θέλω να ζητήσω κάτι» έλεγε ο παππούς. Κι εγώ είχα του παιδιού την απορία. Ο Άγιος την πόλη την προστάτεψε απ’ τους εχθρούς και την πήραμε πίσω εμείς οι Έλληνες. Τον άλλον τον παππού και τη γιαγιά, γιατί δεν τους προστάτεψε; Απάντηση δεν πήρα ποτέ κι ούτε τη θέλω τώρα. Κι ύστερα ερχόταν ο μπαμπάς και η μαμά, στους πάγκους μία βόλτα να πάμε, να μου ψωνίσουν βραχιόλι, σκουλαρίκια και μια στέκα.

Η βόλτα στο παζάρι είναι κουραστική. Περπατάς μαζί με άλλους.  Ο καθένας κινείται με διαφορετικό ρυθμό και κατεύθυνση. Αν μας κοιτάξεις από ψηλά, μάλλον με μυρμήγκια μοιάζουμε, που βρήκαν τροφή πολλή. Το κρύο δυναμώνει μα το φάρμακο είναι εκεί έξω, σε δυο-τρεις πάγκους. Λουκουμάδες με της μέλισσας το δώρο. Γρήγορα τους τρώμε για να μην κρυώσουν, εκεί καθισμένοι σε μία στάση λεωφορείου.

Την άλλη μέρα ξημερώνει και νομίζεις πως είναι Κυριακή. Όλα κλειστά, τα αυτοκίνητα λιγοστά και η καμπάνα του ναού κτυπά συνέχεια. Κόσμος πολύς στον Άγιο πάει, τη χάρη του να τη γιορτάσει. Μαζί κι ο Δήμαρχος και στρατηγοί και της Αθήνας οι πολιτικοί. Στο σπίτι έχουμε τραπέζι. Κρέας για σήμερα με κόπο αγορασμένο. Θα δω τα αδέρφια του πατέρα μου και τα ξαδέρφια μου.

Την άλλη μέρα, ξανά στην Εκκλησία κι ύστερα στη Νίκης. Έχουμε παρέλαση εμείς οι μαθητές. Δεν είναι η χρονιά μου παρέλαση να κάνω. Μα κάθε χρόνο πάω, για να δω τα πιο μεγάλα τα παιδιά του σχολείου μου να παρελαύνουν. Του χρόνου θα είναι η σειρά μου, μα αυτό δεν έγινε ποτέ, χωρίς να ναι κακό ή καλό.

Κι ήρθε η μέρα η επόμενη, η πιο μεγάλη. Στρατός θα παρελάσει, άρματα θα δούμε, αεροπλάνα θα πετάξουν και πλοία θα σημάνουν τη γιορτή της οδυνηρής ήττας. Πολιτικοί, στρατιωτικοί και ιερωμένοι στέκονται καμαρωτοί και πιο ψηλά από μας, καλύτερα να βλέπουν, ή μάλλον πιο σωστά, καλύτερα να φαίνονται. Μια ζωή από μικρό παιδί έβλεπα στρατό να πολεμά κι όχι να παρελαύνει. Δεν θέλω…Αλλά είμαστε εδώ για άλλο λόγο, πιο σοβαρό και πιο σπουδαίο. Κι ας είναι δίπλα μου απόγονοι αυτών που ρημάξανε το βιος μας.

Ήρθαμε ξανά για μια γιορτή που κάτι συμβολίζει. Είναι γιορτή της ήττας, μας σκότωσαν πολλούς, αλλά εμείς κι άλλοι πολλοί, είμαστε ακόμα εδώ, υπάρχουμε.

Στη Θεσσαλονίκη μου.