Το Μπραχάμι έχει ιστορία; (15)…Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Στη σειρά μας το Μπραχάμι έχει ιστορία αναδημοσιεύουμε απόσπασμα από το Λεύκωμα του Δήμου,  «ΑΠΟ ΤΟ ΜΠΡΑΧΑΜΙ
ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΔΗΜΗΤΡΙΟ»
Εικόνες από το παρελθόν του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΔΑΣΗ

~~~~~~~~

Το Μπραχάμι δομείται γύρω από την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, φαινόμενο
που σηματοδοτεί το σύνολο σχεδόν των οικισμών στην Ελλάδα, ή σε χώρες,
όπου η εκκλησία συνιστά την κυρίαρχη κοινωνική λειτουργία. Όσον αφορά στα
ερωτηματικά για την επιλογή του ονόματος του συγκεκριμένου Αγίου στον οποίο
αφιερώθηκε η εκκλησία, οι πληροφορίες μας δεν βοηθούν στην απάντηση. Ίσως
η πιο αληθοφανής εικασία είναι εκείνη που έθεσε υπόψη μας ο Κώστας Λέκκας.
Οι οικιστές που κατάγονταν από τους Αγίους Θεοδώρους των Μεθάνων, έδωσαν
στην εκκλησία το όνομα της εκκλησίας του χωριού τους. Πράγματι στους Αγίους
Θεοδώρους υπάρχει εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Δημήτριο. Αυτό μοιάζει σαν
σοβαρή πιθανότητα. Όπως και να έχουν τα πράγματα η εκκλησία του Αγίου
Δημητρίου σημάδεψε με την ύπαρξή της το προάστιο, σε βαθμό που μετά τον
πόλεμο το Μπραχάμι έπαψε να αναφέρεται ως επίσημη ονομασία και στη θέση
του μπήκε ο Άγιος Δημήτριος.
Η θέση της εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου ήταν από την πρώτη στιγμή της
ίδρυσής της στη θέση που βρίσκεται σήμερα, στο κεντρικότερο σημείο του τότε
χωριού. Ωστόσο η ακριβής ημερομηνία ίδρυσης δεν μπορεί να εντοπιστεί. Από
συμπληρωματικά μεν, αδιάσειστα δε στοιχεία, προκύπτει ευθέως ότι η εκκλησία
ίσως να προϋπήρχε του 1874. Κι αυτό γιατί στο Βιβλίο Γεννήσεων-Βαπτίσεων
της Εκκλησίας βρίσκονται καταχωρισμένες βαπτίσεις του συγκεκριμένου έτους.
Συνεπώς εύλογα υποθέτουμε ότι η εκκλησία είτε λειτουργούσε ορισμένα χρόνια
πριν, είτε το 1874 είναι ο πρώτος χρόνος λειτουργίας της.
Εφημέριος ήταν ο Γεώργιος Σκούρτης, ιερέας που κατείχε τη θέση ανάμεσα στα
έτη 1874 και 1904, οπόταν και απεβίωσε. Ο ιερέας φέρεται να διέμενε στον
Καρά. Από τα στοιχεία που κατορθώσαμε να αντλήσουμε από τα αρχεία της
Εκκλησίας προκύπτει ότι ο Γεώργιος Σκούρτης είχε παντρευτεί τη Βασιλική. Είχε
γιο φοιτητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών –πράγμα εξαιρετικά σπάνιο για την
εποχή- τον Νικόλαο που πέθανε σε ηλικία μόλις 23 ετών. Ο ίδιος τελούσε όλα τα
μυστήρια στην εκκλησία. Όλες οι βαπτίσεις, όλοι οι γάμοι κι όλοι οι θάνατοι
φέρουν την υπογραφή του.
Στο μυστήριο της βάπτισης από τον εφημέριο Γ. Σκούρτη μυήθηκαν παιδιά που
διέμεναν και σε άλλες περιοχές εκτός από το Μπραχάμι. Από το βιβλίο
προκύπτει ότι βαπτίστηκαν παιδιά από τους Τράχωνες, το Χασάνι, και τον Καρά.

Απλή διαπίστωση είναι η υψηλή θνησιμότητα στην παιδική ηλικία. Eίναι απόλυτα
χαρακτηριστικό ότι στο διάστημα 1898-1903 (26 Iουλ.) μέχρι την εποχή του
θανάτου του εφημέριου δηλαδή, από τους 78 θανάτους που έχουν καταχωρισθεί
στο Bιβλίο της εκκλησίας 39 αναφέρονται σε παιδιά κάτω των 5 ετών, ήτοι
ποσοστό ακριβώς 50%.
Eναργέστερη εικόνα μπορούμε να σχηματίσουμε στην αμέσως επόμενη περίοδο,
οπόταν ο διάδοχος του Γ. Σκούρτη εφημέριος, ο καταγόμενος εκ Mάνης
Παναγιώτης Tζαννέας (ανέλαβε κατά δήλωσή του στις 21 Mαΐου 1906) έκρινε
σκόπιμο να αναγράφει στις παρατηρήσεις, στο περιθώριο του Bιβλίου
Kαταχώρισης των Θανάτων την αιτία θανάτου. Στον επιμελή χαρακτήρα του
καλλιγράφου και ορθογράφου συγχρόνως Mανιάτη παπά, οφείλουμε τον
εντοπισμό των αιτιών θανάτου, συνεπώς έμμεσα και των συνθηκών διαβίωσης
των κατοίκων του Mπραχαμίου στα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα.
Aπό τις 10 Iουνίου 1906 μέχρι τις 14 Iουνίου 1910 λοιπόν, ο Tζαννέας κατέγραψε
61 συνολικά θανάτους. Aπ’ αυτούς οι 33 θάνατοι, ποσοστό 54% αφορούν σε
παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο θάνατος του
παιδιού προήλθε από ατροφία, τυφοειδή νόσο, φυματίωση, μηνιγγίτιδα. Tα πολύ
υψηλά ποσοστά παιδικής θνησιμότητας υποδεικνύουν με σαφήνεια μπορεί να
πει κανείς, υψηλά επίπεδα ανέχειας και ελλείψεις στοιχειώδους υγειονομικής περίθαλψης.

Φτώχεια και ασθένειες έπλητταν το Mπραχάμι στις αρχές του 20ού
αιώνα.
Aυτή δυστυχώς η διαπίστωση δεν αφορούσε αποκλειστικά τα μικρά παιδιά. Aφού
και ανάμεσα στους υπολοίπους θανάτους που αναφέρονται ελάχιστοι οφείλονται
στη γήρανση. H φυματίωση έκανε πράγματι θραύση στις ηλικίες ανάμεσα στα 6
και στα 50 χρόνια.
Τα επίσημα τεκμήρια που διαθέτει το Αρχείο της εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου
αναφερόμενα στις εργασίες επέκτασης του ναού είναι σχετικά νεότερα,
συγκεκριμένα βιβλίο με τον τίτλο Σκευοφυλάκιον αναφέρεται στο Ιστορικό του
Ναού και θέτει ως χρόνο ανέγερσης τη διετία 1895-1897. Το κόστος των
εργασιών ανήλθε σε 15000 δρχ., χωρίς να συμπεριλαμβάνει εννοείται την
προσωπική εργασία των κατοίκων. Το θεμέλιο λίθο έβαλαν ο μητροπολίτης
Αθηνών Προκόπιος Οικονομίδης και ο δήμαρχος Αθηναίων Λάμπρος
Καλλιφρονάς…