Η Αρβελέρ και οι διακόσιοι

του Μιχάλη Δήμα

 

Τρίτη 17 Φεβρουαριου 2026. Το Σάββατο που μας πέρασε, ήρθαν στο φως οι φωτογραφίες των διακοσίων εκτελεσθέντων στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944. Χθες έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 100 χρονών, η Ελένη Αρβελέρ. Δεν ξέρω σε τι κατάσταση ήτανε λίγο πριν πεθάνει, αν άκουσε ή είδε κάτι σχετικά με την ανακάλυψη. Προσπαθώ να φανταστώ τις αντιδράσεις της στο νέο. Πώς να αντέδρασε άραγε, όταν έμαθε κάτι τέτοιο; Πρώτα σαν Επονίτισα που ήτανε στα νιάτα της και ύστερα σαν ιστορικός.

Τί σκέψεις και συναισθήματα να γεννήθηκαν μέσα της για τους πρώην συντρόφους της; Το 1944 ήταν 18 χρονών. Κάποιοι από τους εκτελεσθέντες μπορεί να είχαν και την ηλικία της, άλλοι να ήτανε λίγο μεγαλύτεροι από αυτή. Μήπως κάποιους τους γνώριζε κιόλας. Μπορεί να αναγνώριζε ακόμα και κάποια πρόσωπα αν ήταν σε θέση. Άλλωστε Βύρωνας Καισαριανή συνορεύουν. Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι και αυτή ανάμεσά τους. Με το κεφάλι ψηλά θα πήγαινε και αυτή. Το απέδειξε με την κατοπινή ζωή της. Ακόμα κι αν απομακρύνθηκε από τις ιδέες της νιότης της, διατηρούσε μέχρι που γέρασε μια εφηβική φρεσκάδα και έκανε αλλού την επανάστασή της. Όπως και να χει αυτή είχε την τύχη να ζήσει πολύ. Δεν έζησε όμως μόνο πολύ, έφτασε και ψηλά.  Με κόπο και αγώνα. Η επονίτισα ποτέ δεν την εγκατέλειψε, ακόμα κι’ όταν δούλευε για τη Φρειδερίκη. Διακρίνεις το πείσμα και το τσαγανό στο βλέμμα της. Δικαίωσε άραγε ο βίος και η πολιτεία της τους παλιούς της συντρόφους ή θα νιώθαν προδομένοι με τις κατοπινές επιλογές της;