η ποιητική περιπλάνηση στο σινεμά 9

«Ο Κανόνας του Παιχνιδιού» (La Règle du Jeu / The Rules of the Game – 1939)

του Ζαν Ρενουάρ

Ο Ζαν Ρενουάρ ρίχνει μια ματιά στην αστική τάξη της Γαλλίας λίγο πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Χρησιμοποιώντας ως κέντρο βάρους τους καλεσμένους που φιλοξενεί η εξοχική έπαυλη ενός αριστοκρατικού ζεύγους. O Ρενουάρ χτίζει σιγά – σιγά την εικόνα μιας κοινωνίας εκτός ελέγχου, ενός τραγελαφικού θιάσου κοινωνικών μοντέλων σ’ ένα διαρκές θέατρο του παραλόγου. Το ξεπούλημα κάθε αξίας, το τέλος κάθε ανθρωπιάς, η σταδιακή επικράτηση του κακού και η σιωπηλή απελπισία ενός καλλιτέχνη στέκουν ως διαχρονικός καθρέφτης για έναν ολόκληρο κόσμο στο χείλος της αβύσσου.

Διάχυτη είναι η ανησυχία του καλλιτέχνη, που κρούει τον κώδωνα του κινδύνου ως προειδοποίηση για μια χώρα έτοιμη να εγκληματίσει ηθικά. Και είναι πραγματικά ελάχιστες οι φορές που το Σινεμά έχει πει κι έχει δείξει, τόσο σκληρές αλήθειες με τόσο κομψό τρόπο και ίσως η μόνη που έχει απεικονίσει τόσο πειστικά την αβάσταχτη ελαφρότητα του ανθρώπινου είναι.

«Είδα το φιλμ μόλις το 1944. Ακόμα παραμένει η συγκλονιστικότερη κινηματογραφική εμπειρία της ζωής μου. Θυμάμαι που βγήκα από το σινεμά και χρειάστηκα να κάτσω για πέντε λεπτά στο πεζοδρόμιο. Μετά, περιφερόμουν στους δρόμους του Παρισιού επί δυο ώρες. Ήρθαν τα πάνω κάτω, όλες μου οι ιδέες για το Σινεμά μπήκαν σε αμφισβήτηση. Η επίδραση του φιλμ πάνω μου ήταν σχεδόν σωματική. Σε πολλές σεκάνς ένοιωσα πώς ένα πλάνο ακόμα και θα αρχίζω να ουρλιάζω ή θα βάλω τα κλάματα. Και βέβαια, από τότε, όπως όλοι οι περισσότεροι κινηματογραφιστές της γενιάς μου πρέπει να ξαναείδα την ταινία καμιά δεκαπενταριά φορές.» – Αλέν Ρενέ

«Κανείς δε συνέλαβε την αληθινή φύση της οθόνης καλύτερα από τον Ρενουάρ.Κανείς δεν απαλλάχθηκε με τόση επιτυχία από τις διφορούμενες αναλογίες της με την ζωγραφική και το θέατρο.  Έχοντας στο μυαλό τους, τις παραδοσιακές αναφορές, οι σκηνοθέτες του σινεμά τείνουν να συλλαμβάνουν τις εικόνες εγκλωβισμένες σ’ ένα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο, όπως οι ζωγράφοι και οι θεατρικοί σκηνοθέτες. Ο Ρενουάρ αντίθετα, κατανοεί πως η οθόνη δεν είναι απλό παραλληλόγραμμο αλλά ένα ομοθετικό επίπεδο του βιζέρ της κάμεράς του. Το ακριβώς αντίθετο του κάδρου. Η οθόνη είναι μια μάσκα που περισσότερο κρύβει παρά αποκαλύπτει την πραγματικότητα.» – Αντρέ Μπαζέν (Κριτικός και Θεωρητικός του Κινηματογράφου)

Ο Ζαν Ρενουάρ, έλαβε ένα τιμητικό Όσκαρ το 1975 για το σύνολο της καριέρας του, στέφθηκε Ιππότης στη Λεγεώνα της Τιμής από τη Γαλλική κυβέρνηση και έφυγε ήσυχα μια βραδιά, στις 12 Φεβρουαρίου του 1979. Λίγες ημέρες μετά τον θάνατό του, ένας τρυφερός επικήδειος έκανε την εμφάνιση του, στους Los Angeles Timesτης εποχής. Τον υπέγραφε ο σπουδαίος Όρσον Γουέλς και έφερε τον τίτλο: «Ζαν Ρενουάρ – Ο Σημαντικότερος Όλων Των Σκηνοθετών»…

Γιώργος Ρούσσος

http://tvxs.gr/news/sinema/aristoyrgima-toy-zan-renoyar-o-kanonas-toy-paixnidioy