Βγείτε απ’ το σπίτι…Δελφοί, «το τερπνόν μετά του ωφελίμου»

Γνωστοί και ως «ομφαλός της γης», αποτελούν το σημείο που ιδρύθηκε και ήκμασε το σημαντικότερο θρησκευτικό κέντρο της αρχαιότητας. Μάλιστα, ο αρχαιολογικός τους χώρος χαρακτηρίστηκε το 1987 μνημείο της UNESCO. «Απλωμένοι» στις νότιες πλαγιές του Παρνασσού, σήμερα, διατηρούν αμείωτο το ιστορικό-αρχαιολογικό ενδιαφέρον των επισκεπτών, καλύπτοντας συνάμα και τις σύγχρονες ανάγκες τους.

Χτισµένοι σε ένα επιβλητικό τοπίο πάνω από τον Κορινθιακό Κόλπο, οι Δελφοί θεωρούνταν από την αρχαιότητα το κέντρο του κόσµου και -πέρα από το δέος που αναπόφευκτα θα βιώσετε στον αρχαιολογικό χώρο-µη χάσετε όλα εκείνα που έχει να προσφέρει ο σύγχρονος οικισµός λιγότερο από 1 χλµ. µακριά. Εκµεταλλευτείτε την ευκαιρία για µια εκδροµή αυθηµερόν µε… εκπαιδευτικό χαρακτήρα αλλά και στιγµές χαλάρωσης και ξεγνοιασιάς για µικρούς και µεγάλους!

της AlexandraDelLago Ο Γιώργος Σεφέρης, στις «Δοκιμές» (Β’ τόμος, εκδόσεις Ίκαρος) γράφει ένα εξαιρετικό δοκίμιο με τις εντυπώσεις του από την επίσκεψή του στον αρχαιολογικό χώρο των Δελφών:   «Συλλογίζομαι αυτά τα μεγάλα κύματα βυθού μέσα στο χρόνο, που μεταθέτουν τις έννοιες των λέξεων. Λ.χ. η έννοια της λέξης χρησμός, πού έχει πάει στον καιρό μας; Η λέξη έγινε ένα αρχαιολογικό αντικείμενο. Σύμφωνοι. Όμως η έννοιά της; Μήπως πήρε ανεπαίσθητα τούτη ή εκείνη την επιστημονική ή μαθηματική μορφή; Ποιος το ξέρει. Ωστόσο εκείνο που αισθάνεται κανείς είναι ότι, στο βάθος του σημερινού στοχασμού, κάτι πρέπει να μένει από εκείνες τις παλιές καταλυμένες εκφράσεις. Αλλιώς, πώς θα μπορούσαμε να νιώσουμε εδώ μια τέτοια δόνηση;»   Οι Δελφοί επηρέασαν την Ελλάδα, όχι μόνο θρησκευτικά, αλλά στην εκπαίδευση και λογοτεχνία, στην τέχνη και το εμπόριο και κυρίως στον αποικισμό. Οι προσφορές ατόμων και πόλεων στο μαντείο του Πυθίου Απόλλωνα ήταν μεγάλες. Περισσότερα από πέντε χιλιάδες έργα τέχνης υπήρχαν στους Δελφούς, πριν την καταστροφή του. 

 

ΤΟ ΜΑΝΤΕΙΟ

Στους πρόποδες του Παρνασσού, στο ιδιαίτερα υποβλητικό φυσικό τοπίο που σχηματίζεται ανάμεσα σε δύο θεόρατους βράχους, τις Φαιδριάδες, βρίσκεται το πιο ξακουστό Μαντείο της Αρχαίας Ελλάδας, το Μαντείο των Δελφών, το οποίο άκμασε από τον 6^ο μέχρι τον 4^ο αι. π.Χ.. Ο χώρος του Μαντείου είναι κυριολεκτικά συγκλονιστικός, και από την πρώτη κιόλας ματιά καταλαβαίνει ο κάθε επισκέπτης για ποιο λόγο αυτός εδώ ο χώρος ήταν και θα είναι ο «ομφαλός της Γης».

Πυθία ονομαζόταν η εκάστοτε Πρωθιέρεια (πρώτη ιέρεια) του Απόλλωνος στο μαντείο των Δελφών, μέσω της οποίας ο θεός έδινε τους χρησμούς του.

Ο τελευταίος χρησμός που δόθηκε ήταν το 362 μ.Χ. στον Ορειβάσιο, γιατρό του αυτοκράτορα Ιουλιανού, ο οποίος είχε καταβάλει μεγάλη προσπάθεια για την ανύψωση του Μαντείου, μια προσπάθεια όμως που ο ίδιος ο θεός Απόλλων θεωρούσε πια περιττή: «Πήγαινε και πες στον βασιλιά ότι το καλά σφυρήλατο δωμάτιο έχει γεμίσει σκόνη. Ο Φοίβος Απόλλων δεν έχει πια οίκο ή δάφνη ή γάργαρη πηγή. Ακόμη και η πηγή των αερίων έχει στερέψει και δεν υπάρχει πια»…

Το 395 μ.Χ. δόθηκε οριστικό τέλος στη λειτουργία του Μαντείου, με διάταγμα του βυζαντινού αυτοκράτορα Θεοδοσίου Α΄.

Στα νεότερα χρόνια, ο πρώτος που ενδιαφέρεται για τους Δελφούς είναι το 1829, ο κυβερνήτης Καποδίστριας, που στέλνει τον γερμανό αρχιτέκτονα Ε. Laurent στη νεκρόπολη για να κάνει ανασκαφές. Το 1841 ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής αναγνωρίζει το θέατρο, «παρ’ όλο που όλο αυτό το τμήμα του βράχου καλύπτεται από οικίες», όπως γράφει, και δέκα χρόνια αργότερα το επισημαίνει και ο Φλομπέρ.

Για την αποκάλυψη του ιερού των Δελφών θα συναγωνισθούν Έλληνες, Γάλλοι και Γερμανοί. Αλλά πρώτα θα έπρεπε να απομακρυνθεί το χωριό – άλλωστε και οι κάτοικοί του ήθελαν να εγκατασταθούν αλλού μετά τον σεισμό του 1870. Αίτημα στο οποίο η Ελλάδα αδυνατούσε να ανταποκριθεί. Και εδώ αρχίζει να παίζει ρόλο η εξωτερική πολιτική και η διπλωματία!

Η κυβέρνηση Κουμουνδούρου για τη σύσφιγξη των ελληνογαλλικών σχέσεων υπόσχεται να αναθέσει στη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή την ανασκαφή των Δελφών εξισορροπώντας έτσι την παραχώρηση της Ολυμπίας στους Γερμανούς. Η στιγμή ήταν κατάλληλη επειδή η Γαλλία δεν είχε ακόμη διευθετήσει τη διπλωματική της βοήθεια στην Ελλάδα, η οποία από τη μεριά της ήθελε συμμάχους προκειμένου να επιτύχει στο συνέδριο του Βερολίνου την εκ νέου προσάρτηση της Θεσσαλίας. Στις εκλογές του 1881 όμως αναδεικνύεται ο Χαρίλαος Τρικούπης, ο οποίος διαβεβαιώνει μεν ότι θα τηρήσει τη συμφωνία αλλά θέλει και να επωφεληθεί για να επιτύχει τη σύναψη εμπορικής σύμβασης που θα ευνοούσε την εξαγωγή σουλτανίνας στη Γαλλία!

Εν τέλει η συμφωνία υπογράφεται το 1891, με τη γαλλική Βουλή να εγκρίνει την εκταμίευση του τεράστιου για την εποχή εκείνου ποσού των 500.000 χρυσών γαλλικών φράγκων για την απαλλοτρίωση του χωριού και την ανασκαφή. Η οργάνωσή της, που ανατίθεται στον Th. Homolle, ο οποίος είχε ήδη ανασκάψει το ιερό της Δήλου, αρχίζει το 1892, ενώ το θέατρο αποκαλύπτεται το 1895. Οι δυσκολίες της ανασκαφής βέβαια ήταν πολλές, καθώς έπρεπε να απομακρυνθούν τόνοι χώματος, ενώ παράλληλα η προσέγγιση των Δελφών γινόταν μόνο μέσω Ιτέας, αφού ο δρόμος Λιβαδειάς – Δελφών διανοίχθηκε μόλις το 1935.

Όμως ο χώρος των Δελφών συνδέθηκε και με τον μεγάλο μας ποιητή Άγγελο Σικελιανό, ο οποίος συνέλαβε την «Δελφική Ιδέα», δηλαδή τη δημιουργία ενός παγκόσμιου πνευματικού πυρήνα, ικανού να συνθέσει τις αντιθέσεις των λαών. Για τον σκοπό αυτό ο Σικελιανός, με τη συμπαράσταση και την οικονομική βοήθεια της πρώτης συζύγου του Εύας Πάλμερ, έδωσε πλήθος διαλέξεων και δημοσίευσε μελέτες και άρθρα. Παράλληλα, οργάνωσε τις «Δελφικές Εορτές» στους Δελφούς, με τις παραστάσεις των τραγωδιών του Αισχύλου «Προμηθεύς Δεσμώτης», το 1927, και «Ικέτιδες», το 1930. Η «Δελφική Ιδέα» περιελάμβανε, επίσης, την «Δελφική Ένωση», μια παγκόσμια ένωση για τη συναδέλφωση των λαών, και το «Δελφικό Πανεπιστήμιο». Ο Άγγελος Σικελιανός, που πέθανε στην Αθήνα, το 1951, ενταφιάστηκε – όπως επιθυμούσε – στους Δελφούς, στο μέρος που λάτρεψε, εκεί που θέλησε, όσο κανένας άλλος, να δημιουργήσει έναν νέο πνευματικό «ομφαλό της Γης».

Ο Γεώργιος Σεφέρης λέει:

Θυμήθηκα τον Άγγελο Σικελιανό καθώς αφουγκράζονταν το ξεκίνημα ενός τέτοιου αγέρα: “Ούτ’ ένας ήχος δεν ακούεται πουθενά. Και ξαφνικά μια φοβερή βοή, μια βοή τρανή κι απίστευτη ξεσπά σαν απ’ ολούθε. Είναι ο μεγάλος άνεμος του Παρνασσού, όπου απροσδόκητα ξεκινά από τις κορφές στο διάστημα με μιαν ορμή που λες πως θα συντρίψει και θα κάμει σκόνη ακόμη και τους βράχους”. Έγραφε ο ποιητής των Δελφών, αν κανένας από τους συγχρόνους μπορεί να ονομαστεί άνθρωπος των Δελφών, στο σπίτι του ψηλά, κοντά στο Στάδιο, όπου τον πρωτογνώρισα. Το σπίτι του είναι τώρα ρημάδι. Μια άσκημη προτομή του έξω από την πόρτα υπογραμμίζει τη ματαιότητα της δόξας.

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΕΣ ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ ΓΙΑ ΔΙΕΡΥΝΗΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΕΛΦΟΥΣ

 

ØΜια εκπληκτική έκδοση με πλούσιο σπάνιο φωτογραφικό άλμπουμ σε e– book από το  ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΔΕΛΦΩΝ (Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Λάτση)

http://www.latsis-foundation.org/megazine/publish/ebook.php?book=1&preloader=1

ØΤΑΙΝΙΑ «ΔΕΛΦΟΙ – ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ» (αρχείο της ΕΡΤ)

http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=8DOuLBdihDU

ØΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΕΛΦΩΝ

http://www.eccd.gr/

ØΕΠΙΣΗΜΗ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΔΗΜΟΥ

http://www.delphi.gr/