Μικρές Ιστορίες Τέχνης – 6. Η συγκομιδή του θανάτου, Timothy O’ Sullivan, 1863

της Αλεξάνδρας Λαμπροπούλου

Δεν υπάρχει πιθανά φωτογράφος τοπίου που δεν τον στοιχειώνει ο O’ Sullivan, και δεν υπάρχει πιο αναγνωρίσιμη φωτογραφία του αμερικανικού εμφυλίου από αυτήν. Τραβήχτηκε στις 4 Ιουλίου του 1863 μια μέρα μετά τη μάχη του Gettysbourg στην Πενσυλβάνια, μια μάχη που διήρκησε μόλις τρεις μέρες και είχε τις μεγαλύτερες απώλειες στην ιστορία της Βόρειας Αμερικής, περίπου πενήντα χιλιάδες άνθρωποι και από τα δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα.

Η μάχη του Gettysbourg ήταν ένα σημείο καμπής του εμφυλίου αφού ανέκοψε την πορεία των νοτίων με επικεφαλή τον θρυλικό στρατηγό Λη. Εκεί βρέθηκε ο Timothy O’ Sullivan, στα εικοσιτρία του, σαν βοηθός του επικεφαλής φωτογράφου της αποστολής των βορείων Alexander Gardner. Κάλυπταν τον πόλεμο σαν πρώιμοι φωτορεπόρτερ.

Στη λεζάντα της φωτογραφίας γράφει μεταξύ άλλων: “Σιγά-σιγά, πάνω στα ομιχλώδη πεδία του Gettysburg – διστακτικά να αποκαλύψουν την τρομακτική φρίκη τους στο φως – ήρθε η ανήλιαγη αυγή… μέσα από τη σκιώδη ομίχλη πράγματι, μια συγκομιδή θανάτου παρουσιάστηκε…”

Μέχρι τότε η ιστορία της φωτογραφίας ήταν μια υπόθεση πορτραίτων σε στούντιο, όπου οι άνθρωποι πήγαιναν τις Κυριακές με τα καλά τους ρούχα για να φωτογραφηθούν. Ο εμφύλιος άλλαξε την ιστορία της φωτογραφίας, μιας τέχνης που μέχρι σήμερα παλεύει να καθιερώσει τον εαυτό της.

Ο O’ Sullivan για τα επόμενα 12 χρόνια θα έκανε ταξίδια με διάφορες κυβερνητικές αποστολές για την εξερεύνηση της δύσης και την πιθανότητα της ανακάλυψης φυσικών πόρων, ανάπτυξης σιδηροδρομικών γραμμών ή τη δυνατότητα μετακινησης πληθυσμών στις νέες περιοχές. Θα αφήσει καταπληκτικές φωτογραφίες τοπίων από Κολοράντο, Νέο Μεξικό, Γουαιόμινγκ, Αιντάχο, Ούτα, Γκραντ Κάνυον, Παναμά.

Θα επέστρεφε στη βάση του και την ανεύρεση σταθερής εργασίας. Το 1876 θα θάψει το μοναδικό νεογέννητο παιδί του. Το 1880 κατάφερε να προσληφθεί από το Υπουργείο Οικονομικών σαν φωτογράφος αλλά έμελλε να μείνει μόνο πέντε μήνες στη θέση καθώς η υγεία του χειροτέρεψε. Έπασχε από φυματίωση όπως και η γυναίκα του. Τον Οκτώβρη του 1881 την είδε να την θάβουν δίπλα στο παιδί τους. Ο ίδιος θα πεθάνει τρεις μήνες αργότερα. Ήταν μόλις 41.