Πήγα σε μάγισσες…σε χαρτορίχτρες!

της Μαρίας Σκαμπαρδώνη

«Πήγα σε μάγισσες, σε χαρτορίχτρες να δω πού χάνεσαι όλες τις νύχτες», το δημοφιλές λαϊκό άσμα περιγράφει ακριβώς την κατάσταση του ανθρώπου που προσπαθεί να ανακαλύψει το μέλλον ή να βρει απαντήσει σε διάφορα γνωστικά κενά.

Γιατί όμως οι άνθρωποι καταφεύγουν σε τέτοια μέσα; Γιατί εμπιστεύονται μέντιουμ, ζώδια, καφετζούδες;

Σ’ εποχές με έντονη κοινωνική και οικονομική αποδιοργάνωση, είναι συχνό φαινόμενο οι άνθρωποι να προστρέχουν σε μυστικιστικές θεωρίες ή ανθρώπους που υποτίθεται πως έχουν την ικανότητα να προβλέπουν το μέλλον. Οι ψευδοεπιστήμες τότε κάνουν την εμφάνισή τους και αναλαμβάνουν το ρόλο του παρηγορητή ή εκείνου που χρησιμοποιείται για την ελάφρυνση του φόβου και του αισθήματος ευθύνης που μας λυγίζει συναισθηματικά.

Σ’ ένα βαθμό, η ανάγκη του ανθρώπου να προσπαθεί να εξηγήσει τα φυσικά φαινόμενα και να δώσει απαντήσεις σε ανεξήγητα φαινόμενα είναι έμφυτη. Από την αρχαιότητα ήδη, γνωρίζουμε πως υπήρχε το μαντείο των Δελφών, ενώ  στην αρχαία Ρώμη υπήρχαν οι γνωστές Σίβυλλες που ερχόντουσαν σε έκσταση και προφήτευαν. Ιστορικά γεγονότα που μας δείχνουν πως σε όλο τον ρου της Ιστορίας οι άνθρωποι επιθυμούν να δώσουν απαντήσεις στα σοβαρά ζητήματα της ύπαρξής μας. Ακόμα και αν υπάρχει απόδειξη και επιστημονική τεκμηρίωση, αυτές οι πρακτικές <<χτυπούν>> τη βαθύτερη ανάγκη μας να απεμπολήσουμε τις ευθύνες μας και να πιστέψουμε πως υπάρχει η εναλλακτική πιθανότητα της λύτρωσης ή της ευθύνης που βρίσκεται έξω από εμάς. Με το να μεταβιβάζουμε τις ευθύνες μας σε άλλους, αισθανόμαστε σε ένα βαθμό λυτρωμένοι από το αίσθημα της ευθύνης για τη ζωή και τις επιλογές μας.

Η ίδια μας η καθημερινότητα πλέον μας καλεί να αντιμετωπίσουμε στρεσογόνες καταστάσεις, να λάβουμε σημαντικές αποφάσεις και να ανταπεξέλθουμε σε διάφορες υποχρεώσεις. Αυτό μας γεννά εσωτερική πίεση και άγχος και έτσι η ανάγκη μας για στήριξη και ενθάρρυνση αναδύεται ακόμα περισσότερο στην επιφάνεια. Η αίσθηση πως υπάρχει κάτι ανώτερο από τις δικές μας φυσικές δυνάμεις, πως υπάρχει ένα πεπρωμένο που ορίζει και κατευθύνει τη ζωή μας, άρα δεν είμαστε εμείς απόλυτα υπεύθυνοι για τις πράξεις μας ή ο τρόμος που γεννά σε πολλούς ανθρώπους η ύπαρξη του θανάτου, ωθεί πολλούς ανθρώπους να αναζητούν την ανακούφιση και την προσωρινή γαλήνη σε διάφορα μέντιουμ.

Όμως, αυτό σε καμία περίπτωση δεν υπονοεί πως με το να προστρέχει κάποιος σε καφετζούδες, μέντιουμ ή να διαβάζει τα ζώδια, θα λύσει τα προβλήματά του. Και αυτό διότι όλες αυτές οι ενέργειες δε βασίζονται σε επιστημονικά γεγονότα και στερούνται γνώσης και τεκμηρίωσης με λογική και στέρεο υπόβαθρο.

Τι μας κάνει να πιστεύουμε πως κάποιος, ακόμα και αν γνώριζε το μέλλον, θα ενδιαφερόταν να βοηθήσει εμάς και όχι τον εαυτό του; Γιατί κάποιος να εναποθέσει τις ελπίδες του –ακόμα και την υγεία του- σε κάποιον ο οποίος ενδιαφέρεται ξεκάθαρα για οικονομικά οφέλη, εξαπατώντας μάλιστα ουκ ολίγες φορές, την απελπισία και την αφέλεια μερικών ανθρώπων; Στην ουσία, αυτό που ενδιαφέρει τον ίδιο, είναι να προσφέρει μία πρόσκαιρη ανακούφιση στην ψυχή κάποιου και να την εκμεταλλευτεί.

Όσο οξύμωρο και αν ακούγεται, πάντοτε αυτές οι πρακτικές επωφελούνται της αδυναμίας του Κράτους να ελέγξει βασικά θέματα της κοινωνίας, όπως και την οικονομικής κρίσης, η οποία πλέον είναι μία μάστιγα για τη χώρα μας. Πολλές φορές, η ίδια η παράδοση, διάφορα πρόσωπα από το συγγενικό η φιλικό μας περιβάλλον αλλά και διασημότητες, επηρεάζουν και αυξάνουν τη δύναμη αυτών των πρακτικών, που στο μόνο που αποσκοπούν είναι το εύκολο κέρδος.

Επιστημονικές έρευνες έχουν καταδείξει πως όσο πιο ακλόνητη είναι η πίστη κάποιου στην «αυθεντία του μέντιουμ», τόσο πιο πιθανό είναι να εκλαμβάνουμε ως απόλυτα σωστή μία πρόβλεψη του ίδιου, που αφορά καθαρά την προσωπική μας ζωή. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος μπορεί με μεγάλη ευκολία να συνδέει γεγονότα, να βγάζει συμπεράσματα και να εφευρίσκει νοήματα, ακόμα και όταν αυτά δε στέκουν ή είναι ανυπόστατα.

Όλες αυτές οι μέθοδοι συγκρούονται με την Επιστημονική μέθοδο και βρίσκουν πάτημα στο γεγονός πως η επιστημονική μέθοδος δεν έχει ακόμα και σήμερα απαντήσεις για τα πάντα και στηριζόμενοι σε διάφορα σκάνδαλα που κατά καιρούς δημιουργούν τροφή για σενάρια συνωμοσιολογίας.

Ακόμα όμως και αν δεν έχουν δοθεί απαντήσεις για όλα τα ζητήματα της ύπαρξής μας, η Επιστήμη παραμένει ό,τι πιο έγκυρο, σταθερό και αληθώς αποτελεσματικό διαθέτει η ανθρωπότητα για την αντίληψη του κόσμου. Η Επιστήμη έχει βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο, έχει αυξήσει το προσδόκιμο ζωής καταπολεμώντας ασθένειες και στηρίζεται σε έρευνα, στοιχεία και αποδείξεις. Ακόμα και η επιστημονική έρευνα δεν έχει τώρα απαντήσεις για τα πάντα, αυτό δε σημαίνει πως στο μέλλον δε θα κατακτήσει και άλλα επίπεδα γνώσης ή δε θα απαντήσει και σε άλλα ερωτήματα.

Για αυτό λοιπόν, ας πάρουμε την ευθύνη της ζωής στα χέρια μας και ας σταματήσουμε να εναποθέτουμε τις ελπίδες και τα χρήματά μας σε επιτήδειους, που θέλουν μόνο να εκμεταλλευτούν την ευπιστία και τον ψυχικό μας πόνο.