«Ο θάνατός σου με ηδονίζει…»

της Αλεξάνδρας Λαμπροπούλου

 

Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε με αφορμή την εκδήλωση – παρουσίαση  του βιβλίου του αγαπητού μας φίλου συγγραφέα Γρηγόρη Αζαριάδη «Το μοτίβο του δολοφόνου» που οργάνωσαν οι imaginistes.

 

«Ο θάνατος φαίνεται ότι προσφέρει στο μυαλό μας μεγαλύτερη καθαρή διασκέδαση από οποιοδήποτε άλλο είδος».

 

Αυτό έγραφε ήδη το 1934 η συγγραφέας Dorothy L. Sayers όταν ακόμα το αστυνομικό μυθιστόρημα γραφόταν κάτω από τη φόρμα whodunnit. Σήμερα αυτή η φόρμα, του εγκλήματος και του ντετέκτιβ που ερευνά για την αποκάλυψη του δολοφόνου, είναι μόνο ένας τύπος της και μάλλον πλέον κατατάσσεται στη mainstream λογοτεχνία. Το είδος αυτής της λογοτεχνίας, βάζοντας τον αναγνώστη προτεραιότητα και το συγγραφέα στο παρασκήνιο, είναι σαφές ότι γράφεται για να τον διασκεδάσει.

 

Παρόλα αυτά παραμένει ίσως ακόμα ένα παρεξηγημένο λογοτεχνικό είδος στο ευρύ κοινό, παρότι έχει φανατικούς αναγνώστες. Τα τελευταία χρόνια πάντως αποκτά συνεχώς έδαφος όχι μόνο σε αναγνώστες αλλά και σε πολύ καλούς συγγραφείς. Αποτελεί μιαν αφήγηση από την καθημερινότητα που αποφεύγουμε να δούμε. Αγγίζει κοινωνικές, πολιτικές και ψυχολογικές εκφάνσεις της ανθρώπινης φύσης ακόμα και μεταφυσικές ανησυχίες και φόβους, όπως αυτός του θανάτου.

 

Κατά βάθος η νουάρ λογοτεχνία είναι η χρήση του θανάτου στα πλαίσια της ψυχαγωγίας. Ακούγεται αιρετικό αλλά δεν είναι. Συνδιαλέγεται με κάποιες από τις πιο αποκρουστικές πτυχές της ανθρώπινης φύσης και ιδιαίτερα με τη δολοφονία, που είναι το μεγαλύτερο έγκλημα, το οποίο αποτελούσε πάντα θέαμα. Κάποτε οι άνθρωποι συνωστίζονταν ασφυκτικά για να παρακολουθήσουν δημόσιες εκτελέσεις.

 

Ο θάνατος του άλλου ήταν πάντα μια μορφή ψυχαγωγίας και ταυτόχρονα μια ανακούφιση για τον θεατή. Ο Ντοστογιέβσκη που το κορυφαίο του έργο «Έγκλημα και τιμωρία» θα μπορούσε να συγκαταλεχθεί στα αστυνομικά μυθιστορήματα, στο βιβλίο του «Ο ηλίθιος» έχει μια εκτενή σκηνή των τελευταίων λεπτών μιας εκτέλεσης ενός κρατουμένου στο ικρίωμα. Οι λεπτομέρειες των λεπτών και των σκέψεων του μελλοθάνατου αλλά και του θεατή λίγο πριν ακουστεί ο γδούπος από το κεφάλι του πέφτοντας στα σανίδια, δείχνει τόσο τη δική του ευχαρίστηση στην αφήγηση, όσο και την ευχαρίστηση που θέλει να προκαλέσει στους αναγνώστες του.
Ακόμα, παρότι η αφήγηση έχει εξελιχθεί μέσα στο χρόνο, το τρίπτυχό της παραμένει το ίδιο. Έγκλημα ή σειρά εγκλημάτων, έρευνα και απόδοση δικαιοσύνης με τη σύλληψη ή το θάνατο του δολοφόνου. Αυτό παρέχει την ανακούφιση του θεατή και τη διαβεβαίωση ότι βρίσκεται μέσα σε ένα οργανωμένο και ασφαλές πλαίσιο ζωής όπου το δίκαιο υπερισχύει.

 

Το νουάρ τελικά μας δίνει τη δυνατότητα να διερευνήσουμε μέσω της δολοφονίας το μυστήριο του θανάτου με ένα διασκεδαστικό τρόπο; Ο συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας Γρηγόρης Αζαριάδης, ο κλινικός ψυχολόγος Μιχάλης Χαντάς, ο δημοσιογράφος – αθλητικογράφος Αντώνης Καρπετόπουλος και ο αξιωματικός της ΕΛ.ΑΣ. & ψυχολόγος Στέφανος Σκουτέλας είναι η εκλεκτή παρέα μας για τη διερεύνηση του ζητήματος, με αφορμή το βιβλίο του Γρ. Αζαριάδη «Το μοτίβο του δολοφόνου», σήμερα το βράδυ Πέμπτη 9/6 και ώρα 20:30.
Η συνάντηση θα γίνει στο café-bar COSMOS, Έλλης 15, Πλ. Δημαρχείου (Μετρό Δάφνη). Εν τω μεταξύ θα ακούσουμε μουσική και θα πιούμε και ποτά. Είστε όλοι καλεσμένοι, σας περιμένουμε…