Ο Σαββόπουλος για…το νιάτο και το γήρας

Με αφορμή το αφιέρωμα «50 χρόνια μετά- σε εκείνες τις τρεις μέρες μουσικής και ειρήνης που σφράγισαν μια γενιά» για το Woodstock, του Διονύση Σαββόπουλου στο Άλσος,αναδημοσιεύουμε μια παλιότερη του συνέντευξη στην  Πέπη Ραγκούση

Το Καφενείο στο ανακαινισμένο «Άλσος» έχει μεγάλες τζαμαρίες που «βλέπουν» στο Πεδίον του Άρεως. «Βλέπουν» όμως και σε μια άλλη εποχή που δεν οριοθετείται χρονικά αλλά, κυρίως, συναισθηματικά. Σε αυτές τις ρωγμές εντός μας όπου συμφιλιωνόμαστε με τη νοσταλγία και εκείνη μας το ανταποδίδει αφού από παθητική ψυχική κατάσταση γίνεται ενεργητική και ενδυναμώνει τις αντοχές μας για το μέλλον.

-Η ζωή, τώρα, αλλάζει σε κάτι σκοτεινό νομίζω. Οι άνθρωποι τείνουν να γυρίσουν στις καταβολές τους. Σε κάτι αυταρχικό, με δημοκρατικό πασπάλισμα ή όχι, αδιάφορο. Καταθλίβομαι όταν σκέφτομαι ότι αύριο μπορεί οι αρχηγοί του κόσμου να είναι η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν, η Τουρκία και το ριζοσπαστικό Ισλάμ. Με στρατόπεδα συγκεντρώσεως – χτύπα ξύλο! – και με μια Αμερική μοναχική και παρακμάζουσα. Το έθιξα αυτό σε ένα τραγούδι που λέγεται «Η μοναξιά της Αμερικής», το ’99. Δεν το λέω για να τα βάψουμε μαύρα, το λέω για να δούμε τι θα κάνουμε.

Επιχωματώθηκαν οι αξίες. H λέξη όραμα κατάντησε ανέκδοτο. Έμφοβος ο καθένας κοιτάει πώς θα βολευτεί, πώς θα διασωθεί, χάνεται η αίσθηση ότι ανήκουμε σε ένα σύνολο, ότι επιτέλους είμαστε οι Έλληνες, δεν είμαστε συρφετός. Πώς διαστρεβλώθηκε αυτό; Είμαστε ασυμμάζευτοι, δεν έχουμε παραγωγικότητα, δεν έχουμε δημιουργία, αλλά χωρίς παραγωγικότητα και χωρίς δημιουργία η ζωή είναι κενή νοήματος, γίνεται μια γκρίζα γραμμή. Φυσικά η παραγωγικότητα και η δημιουργία προϋποθέτουν ανάληψη ρίσκου, τόλμη και γενναιότητα. Ε, αυτά έχουν αντικατασταθεί από τον τσαμπουκά και την κομματίλα.

-Γιατί έχουμε τόσο ανάγκη την νοσταλγία;

-Εγώ δεν την έχω ανάγκη. Απλώς δεν χάνω ευκαιρία να τσιμπάω ιστορίες από τις καμπύλες του χρόνου. Ό,τι έζησα το έχω μέσα μου και οποιαδήποτε στιγμή το φέρνω μπροστά μου.

-Τι σημαίνει σήμερα για τον Διονύση Σαββόπουλο «επανάσταση;

-Έχετε παρατηρήσει ότι όλο και πιο συχνά στις παρέες, όταν συζητιούνται τα συνήθη θέματα γύρω από τη δημοκρατία, την αξιοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα κ.τ.λ., μπαίνουνε πια και θέματα γύρω από την οικολογία, τις τροφές, τον διαλογισμό, την ψυχανάλυση, την κλιματική αλλαγή; Όταν αυτές οι συζητήσεις δημιουργήσουν κρίσιμη μάζα και ζωτική ορμή, τότε θα έχει αρχίσει η αναγέννηση της Δύσης μετά την τωρινή παρακμή. Αυτή θα είναι η επανάσταση στο μέλλον. Εμείς, λόγω ηλικίας, δεν θα την προλάβουμε, αλλά για αυτήν πρέπει να εργαζόμαστε μέσα στην τωρινή θολούρα.

-Είναι μόνο θέμα ηλικίας

-Η ζωή, τώρα, αλλάζει σε κάτι σκοτεινό νομίζω. Οι άνθρωποι τείνουν να γυρίσουν στις καταβολές τους. Σε κάτι αυταρχικό, με δημοκρατικό πασπάλισμα ή όχι, αδιάφορο. Καταθλίβομαι όταν σκέφτομαι ότι αύριο μπορεί οι αρχηγοί του κόσμου να είναι η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν, η Τουρκία και το ριζοσπαστικό Ισλάμ. Με στρατόπεδα συγκεντρώσεως – χτύπα ξύλο! – και με μια Αμερική μοναχική και παρακμάζουσα. Το έθιξα αυτό σε ένα τραγούδι που λέγεται «Η μοναξιά της Αμερικής», το ’99. Δεν το λέω για να τα βάψουμε μαύρα, το λέω για να δούμε τι θα κάνουμε.

Επιχωματώθηκαν οι αξίες. H λέξη όραμα κατάντησε ανέκδοτο. Έμφοβος ο καθένας κοιτάει πώς θα βολευτεί, πώς θα διασωθεί, χάνεται η αίσθηση ότι ανήκουμε σε ένα σύνολο, ότι επιτέλους είμαστε οι Έλληνες, δεν είμαστε συρφετός. Πώς διαστρεβλώθηκε αυτό; Είμαστε ασυμμάζευτοι, δεν έχουμε παραγωγικότητα, δεν έχουμε δημιουργία, αλλά χωρίς παραγωγικότητα και χωρίς δημιουργία η ζωή είναι κενή νοήματος, γίνεται μια γκρίζα γραμμή. Φυσικά η παραγωγικότητα και η δημιουργία προϋποθέτουν ανάληψη ρίσκου, τόλμη και γενναιότητα. Ε, αυτά έχουν αντικατασταθεί από τον τσαμπουκά και την κομματίλα.

-Γιατί έχουμε τόσο ανάγκη την νοσταλγία;

-Εγώ δεν την έχω ανάγκη. Απλώς δεν χάνω ευκαιρία να τσιμπάω ιστορίες από τις καμπύλες του χρόνου. Ό,τι έζησα το έχω μέσα μου και οποιαδήποτε στιγμή το φέρνω μπροστά μου.

-Τι σημαίνει σήμερα για τον Διονύση Σαββόπουλο «επανάσταση;

-Έχετε παρατηρήσει ότι όλο και πιο συχνά στις παρέες, όταν συζητιούνται τα συνήθη θέματα γύρω από τη δημοκρατία, την αξιοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα κ.τ.λ., μπαίνουνε πια και θέματα γύρω από την οικολογία, τις τροφές, τον διαλογισμό, την ψυχανάλυση, την κλιματική αλλαγή; Όταν αυτές οι συζητήσεις δημιουργήσουν κρίσιμη μάζα και ζωτική ορμή, τότε θα έχει αρχίσει η αναγέννηση της Δύσης μετά την τωρινή παρακμή. Αυτή θα είναι η επανάσταση στο μέλλον. Εμείς, λόγω ηλικίας, δεν θα την προλάβουμε, αλλά για αυτήν πρέπει να εργαζόμαστε μέσα στην τωρινή θολούρα.

-Είναι μόνο θέμα ηλικίας το νιάτο και το γήρας; «

-Ο νέος είναι όμορφος, αλλά ο εαυτός του είναι κρυμμένος, ενώ ο γέρος μπορεί να ασχημαίνει, αλλά μας φανερώνεται, αυτή είναι η ωραιότητά του. Παίζει ρόλο η ηλικία, αλλά κατ’ ουσίαν νέος δεν είναι αυτός που γεννήθηκε μετά – όπως λέει ένας φίλος -, αλλά αυτός που γίνεται κάθε φορά καινούργιος.
Με εντυπωσιάζει που όλοι ξέρουν αγγλικά. Εμείς ούτε σε εκείνο το lower δεν καταφέραμε να φτάσουμε. Αλλά βλέπω μια έρημο στα πρόσωπά τους. Με εκατοντάδες φίλους στο φέισμπουκ νιώθουν μόνοι. Με εντυπωσιάζει επίσης το μέγεθος της φυγής τους στο εξωτερικό. Στεναχωριέμαι που φεύγουν, αλλά θαυμάζω την τόλμη και το ρίσκο που παίρνουν. Ας φροντίσουμε λοιπόν εμείς οι υπόλοιποι που μένουμε να φτιάξουμε τα πράγματα έτσι που η γενναιότητα να μη χρειάζεται να εξοριστεί.

Παλιά δεν είχαμε τίποτα και τα είχαμε όλα, ενώ σήμερα τα έχουμε όλα και δεν έχουμε τίποτα.

(Μου ακούγεται σαν ωραιοποίηση της φτώχειας αυτό και του το λέω).

-Άμα είσαι κοντά στον εαυτό σου, είσαι ωραίος και με τα λίγα. Αν, αντιθέτως, είσαι μακριά από τον εαυτό σου, τότε με όσα και να έχεις, είσαι για κλάματα.

«Στη φωτιά και το τσεκούρι», αντιπροτείνεται το «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο».

-Γιατί όμως δεν μας έσωσε μέχρι τώρα; Γιατί υπάρχει πάντα αυτό το «θα» όσον αφορά τον σωσμό μας;

-Πώς δεν μας έσωσε; Μας ανέστησε όταν ερωτευτήκαμε, όταν τρώμε ψαράκι πλάι στη θάλασσα μέσα στο ένδοξο ελληνικό καλοκαίρι, όταν ακούμε τις καμπάνες στον Επιτάφιο και στις εκκλησίες τραγουδούν τραγούδια του ενδέκατου αιώνα. Ή, όταν λάμπει σαν τις ηλιαχτίδες στη βροχή. Συμπληρώστε τον κατάλογο μόνοι σας. Θα εκπλαγείτε διαπιστώνοντας πόσες φορές μάς έσωσε η ομορφιά, άλλο τώρα αν εμείς δεν θέλουμε να σωθούμε επί μονίμου βάσεως.

-Ο νέος είναι όμορφος, αλλά ο εαυτός του είναι κρυμμένος, ενώ ο γέρος μπορεί να ασχημαίνει, αλλά μας φανερώνεται, αυτή είναι η ωραιότητά του. Παίζει ρόλο η ηλικία, αλλά κατ’ ουσίαν νέος δεν είναι αυτός που γεννήθηκε μετά – όπως λέει ένας φίλος -, αλλά αυτός που γίνεται κάθε φορά καινούργιος.
Με εντυπωσιάζει που όλοι ξέρουν αγγλικά. Εμείς ούτε σε εκείνο το lower δεν καταφέραμε να φτάσουμε. Αλλά βλέπω μια έρημο στα πρόσωπά τους. Με εκατοντάδες φίλους στο φέισμπουκ νιώθουν μόνοι. Με εντυπωσιάζει επίσης το μέγεθος της φυγής τους στο εξωτερικό. Στεναχωριέμαι που φεύγουν, αλλά θαυμάζω την τόλμη και το ρίσκο που παίρνουν. Ας φροντίσουμε λοιπόν εμείς οι υπόλοιποι που μένουμε να φτιάξουμε τα πράγματα έτσι που η γενναιότητα να μη χρειάζεται να εξοριστεί.

Παλιά δεν είχαμε τίποτα και τα είχαμε όλα, ενώ σήμερα τα έχουμε όλα και δεν έχουμε τίποτα.

(Μου ακούγεται σαν ωραιοποίηση της φτώχειας αυτό και του το λέω).

-Άμα είσαι κοντά στον εαυτό σου, είσαι ωραίος και με τα λίγα. Αν, αντιθέτως, είσαι μακριά από τον εαυτό σου, τότε με όσα και να έχεις, είσαι για κλάματα.

«Στη φωτιά και το τσεκούρι», αντιπροτείνεται το «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο».

-Γιατί όμως δεν μας έσωσε μέχρι τώρα; Γιατί υπάρχει πάντα αυτό το «θα» όσον αφορά τον σωσμό μας;

-Πώς δεν μας έσωσε; Μας ανέστησε όταν ερωτευτήκαμε, όταν τρώμε ψαράκι πλάι στη θάλασσα μέσα στο ένδοξο ελληνικό καλοκαίρι, όταν ακούμε τις καμπάνες στον Επιτάφιο και στις εκκλησίες τραγουδούν τραγούδια του ενδέκατου αιώνα. Ή, όταν λάμπει σαν τις ηλιαχτίδες στη βροχή. Συμπληρώστε τον κατάλογο μόνοι σας. Θα εκπλαγείτε διαπιστώνοντας πόσες φορές μας έσωσε η ομορφιά, άλλο τώρα αν εμείς δεν θέλουμε να σωθούμε επί μονίμου βάσεως.

Κάθε Σάββατο (από 23/11)
Διονύσης Σαββόπουλος
ΣΤΟ WOODSTOCK ΕΓΩ – ΗΜΟΥΝ ΕΔΩ

Ένα αφιέρωμα -50 χρόνια μετά- σε εκείνες τις τρεις μέρες μουσικής και ειρήνης που σφράγισαν μια γενιά. Σε αυτό το αφιέρωμα, εμβληματικά τραγούδια από το Woodstock, ενώνονται με τα τραγούδια που συνέθεσε και ηχογράφησε εκείνη την εποχή ο Διονύσης Σαββόπουλος.
Πλάι του, το ιστορικό δίδυμο του ΠΥΡΗΝΑ: Σταύρος Λάντσιας, Γιώτης Κιουρτσόγλου. Μαζί τους, τρεις…άγγελοι με αγγλική λαλιά! Η Αλεξάνδρα Σιετή, η Κλαυδία Παπαδοπούλου και ο Σάκης Ντοβόλης
Κι ακόμη: αφηγήσεις, σπάνια ηχητικά ντοκουμέντα και προβολές

Συντελεστές:
Αλεξάνδρα Σιετή τραγούδι
Κλαυδία Παπαδόπουλου τραγούδι
Σταύρος Λάντσιας πιάνο & τύμπανα
Γιώτης Κιουρτζόγλου μπάσο
Σάκης Ντόβολης κιθάρα
Γιάννης Τούντας, Θράσος Αμπατζής: ηχοληψία
Περικλής Μαθιέλης: σχεδιασμός φωτισμού
Δημήτρης Τεγούσης: φώτα

——————————————————————————-
«ΤΟ ΑΛΣΟΣ»
Εικαστική επιμέλεια χώρου: Μανώλης Παντελιδάκης, Ρωμανός Σαββόπουλος
Σχεδιασμός φώτων: Περικλής Μαθιέλλης
Εικαστικό αφίσας: Αλέξης Κυριτσόπουλος
Γραφίστας: Αντώνης Γλυκός
Video / φωτογραφίες παραστάσεων: Δημήτρης Μακρής
Επικοινωνία και προβολή στα media:
Zuma Communications
Επικοινωνία – προβολή για το MAROSOULIS GROUP:
TOROU PR & Communication:

Project Managment: Wel art live- Ελένη Καλέση