Κυριακή του Πάσχα στη Θεσσαλονίκη

Η κυρία Γεωργία η Πόντια και ο Βεζύρης.

της Βιτάλια Ζίμμερ

 

Η κυρία Γεωργία κατοικούσε στο διπλανό ημιυπόγειο στην περιοχή ανάμεσα στην Αγίου Δημητρίου και τη Ροτόντα. Είχε χάσει τον άντρα της νέο και δεν παντρεύτηκε ξανά. Φορούσε μόνιμα τη ρόμπα μα ποτέ μαντήλα. Άνθρωπος καλοσυνάτος και της Εκκλησίας. Οι πόρτα της ήταν μονίμως ανοικτή. Πότε ήμουν στο σπίτι μου, πότε στο δικό της.

 

Ήμουν μικρή και γύρω μου η Ελλάδα άρχισε να γίνεται πιο πλούσια, εκτός από την οικογένειά μου και τη γειτονιά μου. Ήταν λες και το ρολόι έδειχνε την ίδια ημέρα και ώρα αλλά πέντε χρόνια πίσω.

 

Φτάνει το Πάσχα. Η κυρία Γεωργία μας καλεί να φάμε το παραδοσιακό αρνί. Οι γονείς μου θα δεχθούν. Ώσπου ήρθε η στιγμή του δώρου. Η πάμπτωχη κυρία Γεωργία θα μου χαρίσει ένα ανέλπιστο δώρο, το οποίο αργότερα θα με παρασύρει σε ένα ταξίδι αναζήτησης, που μπροστά του ο κώδικας Ντα Βίντσι ωχριά.

 

“Θα σε αντιχαρίσω οστούδι χαλάλιν ασλάνα μου” είπε στα ποντιακά.

Ασλάνης είναι το λιοντάρι. Με φώναζε ασλάνα, επειδή είχα πλούσιο κατσαρό κατάξανθο μαλλί και ήμουν ατίθαση.

 

Το παιχνίδι ήταν ο “Βεζύρης”. Ο Βεζύρης είναι το κόκκαλο από το κότσι του αρνιού. Άλλοι χρησιμοποιούσαν το ίδιο κόκκαλο από χοιρινό ή κατσίκι. Η κυρία Γεωργία αυτό είχε, αυτό μου έδωσε με την ψυχή της. Το δώρο όμως δεν μόνο ένα κομμάτι κόκκαλο. Είναι οι ατελείωτες ώρες που διέθεσε να παίζουμε πάνω στο ντιβάνι της. Κι ενώ η τηλεόραση έχει σχεδόν αλώσει όλα τα σπίτια, εμείς επιμέναμε.

 

Ο Βεζύρης είναι ένα πρώιμο ζάρι. Οι τέσσερεις πλευρές του παραλληλεπίδου σχήματος έχουν ελαφρώς διαφορετική επιφάνεια. Οι δύο δύσκολες είναι ο Βασιλιάς και ο Βεζύρης. Οι δύο πιο πιθανές είναι ο κλέφτης κι ο ψωμάς.
Οι κανόνες ήταν απλοί. Οποιος φέρει το Βασιλιά παίρνει το ραβδί του και δίνει εντολές σε αυτόν που έχει φέρει το Βεζύρη, που έχει κι αυτός ραβδί για τις ποινές. Ο ψωμάς δεν χάνει. Είναι ανώδυνος. Ο κλέφτης θα υποστεί την ποινή που θα ορίσει ο Βασιλιάς. Ο εκτελών την ποινή είναι ο Βεζύρης. Συνήθως ήταν χτυπήματα με το ραβδί. Τo παιχνίδι πάντα τελείωνε με διαμάχες και φωνές.

 

Στάθηκε αδύνατο να προσδιορίσω τεκμηριωμένα την προέλευση του παιχνιδιού. Είμαι όμως σίγουρη ότι πρόκειται για παιχνίδι της Μεσογείου. Η Μεσόγειος είναι ξεχωριστή για την επιλογή του αρνιού ως κύριο ζώο εκτροφής και διατροφής. Το ξεχωριστό αυτό ζώο έχει τη δυνατότητα αυτοϊασης και είναι το ανθεκτικότερο οικόσιτο. Οι περισσότεροι Μεσογειακοί λαοί έχουν ως επίσημο γεύμα κρέατος το αρνί, όπως και οι Έλληνες. Το πιθανότερο είναι ότι πρόκειται για αρχαίο παιχνίδι, που όμως οι τίτλοι των πλευρών του ζαριού, καθιερώθηκαν επί Τουρκοκρατίας.

Ο Βεζύρης έμεινε για πάντα στο δωμάτιό μου. Τον πήρα μαζί μου όταν φύγαμε για την Αμερική το 1987. Όταν επέστρεψα στην Ελλάδα το 2000, ήταν και πάλι στις αποσκευές μου. Θα πήγαινα να επισκεφθώ την κυρία Γεωργία στην Θεσσαλονίκη. Την βρήκα το 2000 στο ίδιο ημιυπόγειο. Βγήκαμε πολλές φορές μαζί έξω. Φορούσε το περουκίνι της και την κλασική ρόμπα. Όχι όμως την καθημερινή. Είχε και άλλες για τις καλές περιστάσεις.

 

Το 2004, ο ανιψιός της θα την αναγκάσει να πουλήσει το ημιυπόγειο και θα την μεταφέρει στην Αθήνα. Αυτή ήταν η μοιραία της ενέργεια. Θα μαραζώσει στην κακόφημη γειτονιά του κέντρου της Αθήνας και θα αποβιώσει.

 

Τη συνόδεψα στην τελευταία της κατοικία. Την ύστατη στιγμή κατάφερα να πείσω τον ανιψιό, να γίνει η ταφή στη Θεσσαλονίκη. Της έβαλα κρυφά στο χέρι το Βεζύρη. Προσπάθησα να της δώσω μία ευκαιρία, μήπως νικήσει τον Ερμή στο ζάρι λίγο προ του Αχέροντος.

 

Ο κύκλος έκλεισε. Το δώρο επεστράφει ως δώρο…