Μετά τον COVID-19 τι;

της Βιτάλια Ζίμμερ
Ιατρού Λοιμωδών Νοσημάτων / Επιδημιολόγου

 

COVID-19

Φοβάστε να βγείτε από το σπίτι σας επειδή πολλοί άνθρωποι πεθαίνουν. Μας οδήγησε σε μία οικονομική ύφεση που δεν έχει προηγούμενο. Είναι μια παγκόσμια κρίση που ήρθε απότομα.

Είναι εύκολο να καταλάβει κάποιος, ότι μιλάμε για τον κορονοϊό.

Μέσα από αυτήν την κρίση, βγήκαν και κάποια άλλα μετρήσιμα συμπεράσματα. Η επόμενη μεγάλη κρίση, θα είναι η κλιματική αλλαγή. Κρατείστε αυτό στο μυαλό σας. Έρχεται πιο γρήγορα από όσο νομίζουμε. Οι μαθηματικές πράξεις δεν μας βγαίνουν. Το καταλάβαμε τώρα. Δυστυχώς όμως είμαστε αναγκαστικά ταγμένοι και εστιάζουμε στον παρόντα κίνδυνο και όχι στον επόμενο.

Την εποχή του μεγάλου lockdown σε παγκόσμιο επίπεδο, διακινήθηκαν εικόνες που έδειχναν ότι ο πλανήτης είχε πάρει μία τεράστια ανάσα. Κι όμως, αυτό το τεράστιο lockdown θα προκαλέσει μείωση των ρύπων κατά μόλις 8%. Είναι πολύ λίγο, αν το συγκρίνουμε με την παγκόσμια ύφεση που θα αγγίξει σε ορισμένες χώρες το 12%. Αυτό το μικρό ποσοστό μείωσης σημαίνει ότι θα απελευθερώσουμε 47 δις τόνους διοξειδίου του άνθρακα (CO2) αντί των 52 δις τόνων. Σας φαίνεται μεγάλη η διαφορά; Θα είχε νόημα εάν αυτή η μείωση επιτυγχάνονταν σε ετήσια βάση. Είναι όμως αδύνατον. Σκεφτείτε τι χρειάστηκε για επιτευχθεί αυτή η μείωση. Χρειάστηκαν 600.000 νεκροί και δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι εκτός εργασίας. Η κίνηση των αυτοκινήτων για τον μήνα Απρίλιο του 2020 ήταν ακριβώς η μισή σε σχέση με τον Απρίλιο του 2019. Η κίνηση των αεροσκαφών σχεδόν ήταν μηδενική.

Το πρώτο αρνητικό συμπέρασμα δεν είναι η μείωση των ρύπων, αλλά το πόσο λίγο μειώθηκαν.

Η τεχνολογία αποτροπής εκπομπής ρύπων είναι εξαιρετικά ακριβή. Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές που ασχολούνται επισταμένα με το θέμα, μαθαίνουμε ότι το κόστος αποτροπής εκπομπής ρύπων έχει κόστος στις ΗΠΑ μεταξύ 3.200 $ και 5.400$ ανά τόνο. Πώς προκύπτει η μέτρηση αυτή; Ας υποθέσουμε ότι διαθέτουμε μία τεχνολογία αξίας 1.000.000$ η οποία επιτυγχάνει μείωση ρύπων κατά 10.000 τόνους. Με μία απλή διαίρεση προκύπτει ότι το κόστος αποτροπής εκπομπής ρύπων είναι 100$ ανά τόνο. Το παράδειγμα είναι υποθετικό-απλό και φυσικά βγάζει πολύ μικρότερο κόστος σε σχέση με την πραγματικότητα. Είναι τουλάχιστον 32 φορές μικρότερο.

Ο πόνος που θα προκαλέσει η κλιματική αλλαγή, είναι αντίστοιχος του COVID-19, με τη διαφορά ότι θα έχει μεγαλύτερη διάρκεια.

Ας δούμε πιο αναλυτικά την πιο σοβαρή συνέπεια ενός προβλήματος, που είναι ο θάνατος. Για να κάνουμε σωστά τον υπολογισμό δεν λαμβάνουμε υπόψιν την απόλυτη τιμή των θανάτων, αλλά τους θανάτους ανά 100.000 πληθυσμού. Θα προσθέσουμε και μία λίγο ριψοκίνδυνη παραδοχή, ότι αυτό συμβαίνει ανά έτος. Το αποτέλεσμα είναι 14 θάνατοι ανά 100.000 ανθρώπους ανά έτος. Το ίδιο αποτέλεσμα βγάζει και η πρόβλεψη εξαιτίας του φαινομένου Global Warming για τα επόμενα 40 χρόνια. Αν διατηρηθεί ο ίδιος ρυθμός εκπομπής ρύπων, τότε μέχρι το τέλους του αιώνα οι θάνατοι θα αυξηθούν στους 73 ανά 100.000 ανθρώπους. Στην αντίθετη περίπτωση, δηλαδή με μείωση των ρύπων, το νούμερο πέφτει στο 10.

Το 2060, η κλιματική αλλαγή θα προκαλεί τον ίδιο αριθμό θανάτων με τον COVID-19.

Η δεύτερη επίπτωση της κλιματικής αλλαγής, είναι στην οικονομία, όπως συνέβη και στην περίπτωση του COVID-19. Υπάρχουν αρκετά μαθηματικά μοντέλα που προσδιορίζουν τη ζημία της κλιματικής αλλαγής, τα οποία βγάζουν διαφορετικά συμπεράσματα.

Τα μαθηματικά λένε ότι το κόστος της κλιματικής αλλαγής θα είναι περίπου το 1% του ΑΕΠ για τις ΗΠΑ μέχρι το 2030. Το αντίστοιχο κόστος εκφρασμένο σε ΑΕΠ για τον COVID-19 για το 2020 είναι μεταξύ 7% και 12% του ΑΕΠ. Εάν υποθέσουμε ότι θα συμβαίνει ένα τέτοιο γεγονός κάθε 10 χρόνια, τότε το ετήσιο κόστος είναι περίπου στο 1% του ΑΕΠ. Άρα, το κόστος μίας πανδημίας είναι αντίστοιχο με αυτό της κλιματικής αλλαγής.

Οι λύσεις δεν είναι πολλές αλλά η στρατηγική είναι μία η οποία πρέπει να κινείται σε τρεις άξονες.

Επιστήμες και καινοτομία. Δεν γίνεται να κινούμαστε λιγότερο, ούτε από ξηράς ούτε από αέρα. Πρέπει να υλοποιήσουμε νέες τεχνολογίες για να μειώσουμε τους ρύπους. Οι ανάγκες για ενέργεια αυξάνονται διαρκώς όχι μόνο εξαιτίας της αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού αλλά και εξαιτίας της ανάπτυξης που οδηγεί σε υψηλότερες ατομικές ενεργειακές ανάγκες.

Πρέπει να στραφούμε στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς ρύπους. Είναι η πρώτη ανάγκη.

Οι λύσεις πρέπει να είναι εφαρμοστέες και στις φτωχές χώρες. Προς το παρόν δεν γνωρίζουμε την πραγματική επίπτωση του COVID-19 στις φτωχές χώρες. Οι ενδείξεις είναι ανησυχητικές για το ρυθμό θανάτων στις χώρες αυτές. Το ίδιο θα συμβεί και εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Οι φτωχές χώρες θα έχουν περισσότερους θανάτους.

Ξεκινάμε τώρα. Η προσμονή του εμβολίου για τον COVID-19 θα διαρκέσει ένα ακόμα χρόνο. Εκτιμούμε ότι το φθινόπωρο του 2021 θα έχουμε στα χέρια μας το πρώτο εμβόλιο. Είναι σημαντική επιτυχία για την ανθρωπότητα η κατασκευή ενός εμβολίου σε διάστημα δύο ετών αντί των πέντε. Είναι επίσης σημαντικό να επισημάνουμε ότι η ανθρωπότητα συνεργάστηκε καλύτερα από κάθε άλλη φορά. Το ίδιο πρέπει να συμβεί για τη μείωση των ρύπων. Πρέπει οι κυβερνήσεις να συνεργαστούν αρμονικά, στενά και με τιμιότητα για να αντιμετωπισθεί η επόμενη μεγάλη αιτία θανάτων.

Εμείς ως επιδημιολόγοι είχαμε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου. Δεν ήταν το θέμα μας το αν θα συμβεί κάτι τέτοιο, αλλά το πότε. Το ίδιο κάνουν οι επιστήμονες του πεδίου της κλιματικής αλλαγής.

Θα αγνοήσουμε για δεύτερη φορά μία παγκόσμια προειδοποίηση;