Πέθανε ο φωτογράφος Γιώργος Τουρκοβασίλης
Αναδημοσίευση
Φωτo: LiFO Ο Γιώργος Τουρκοβασίλης. Φωτ.: © John S.
Ο Γιώργος Τουρκοβασίλης πέθανε μάλλον αιφνίδια και βρέθηκε μέρες μετά. Αναζητήθηκε η ανιψιά του, -η μόνη κατιούσα συγγενής του εν ζωή-, προκειμένου να οριστεί γραφείο κηδειών και να προχωρήσει η διαδικασία μιας δύσκολης περίστασης και πριν η αστυνομία ειδοποιήσει τον Δήμο για την προβλεπόμενη διαδικασία.
«Δεν είμαι ιστοριογράφος. Θα ήθελα πάντως να είμαι κριτικός. Το έχω επιχειρήσει πολλές φορές. Δεν είχα, ξέρεις, την πρόθεση να καταγράψω την ιστορική φάση της περιόδου 1982-85, όταν το ελληνικό ροκ και η ελληνική νεολαία βίωνε έναν παροξυσμό με συναυλίες και νεοφανή γκρουπάκια. Ήθελα βασικά να μετουσιώσω σε τέχνη διά της φωτογραφίας τις εικόνες που κατέγραφα και τις φάσεις που κατέγραφα, διά του λόγου. Για μένα, τα Ροκ Ημερολόγια είναι ένα μυθιστόρημα με έναν αστερίσκο στο τέλος, που λέει ότι τα πρόσωπα και τα γεγονότα του βιβλίου είναι όλα αληθινά. Δεν ανέτρεξα σε βιβλιογραφία ούτε σε επιστημονικές μεθόδους της Κοινωνιολογίας. Ήταν μια αντικοινωνιολογία βασισμένη στο βίωμα, την εμπειρία και την παρατήρηση» είχε πει σε μια εξαιρετικά σπάνια συνέντευξή του στη LIFO και στον Θοδωρή Αντωνόπουλο για τα Ροκ Ημερολόγια.
«Πιστεύω ότι ναι, ήμουν χίπης, αλλά θεωρητικά – δεν θα μπορούσα να ζήσω ούτε σε σπηλιές στα Μάταλα, ούτε σε κοινόβιο. Στη δεκαετία του ’60 άκουγα Beatles, Rolling Stones, Kinks καιPink Floyd. Είχα βγάλει κιόλα εισιτήριο για τη συναυλία των Stones στη Λεωφόρο το ΄67 αλλά δεν πήγα, χολωμένος που είχα χάσει τη φωτογραφική μηχανή μου! Μάλιστα, το εισιτήριο εκείνο το πούλησα πρόσφατα σε κάποιον συλλέκτη που ενδιαφερόταν. Λάτρευα επίσης τον ρομαντικό Donovan, συνέβη μάλιστα να τον γνωρίσω όλως τυχαία. Καλοκαίρι του ’68, έξω από την πλαζ της Βουλιαγμένης καθόταν μόνος σε ένα ταβερνάκι – είχε έμαθα έρθει Αθήνα για κάποιον γάμο. Πλησίασα, κάθισα δίπλα του κι άρχισα να του κάνω ερωτήσεις. Κατάλαβα από τη συζήτησή μας ότι ο Donovan των ρομαντικών, ψυχεδελικών τραγουδιών ήταν ένας πανέξυπνος, ρεαλιστής και πολύ προσγειωμένος νέος. Αρχές της δεκαετίας του ’70, τα τελευταία μου ακούσματα είναι Led Zeppelin και Canned Heat. Και μετά, στοπ!».
Όσο για τη σχέση του με τον Γιάννη Τσαρούχη έλεγε: « Άλλαξαν οι συντροφιές, οι κύκλοι και οι ασχολίες μου. Μεταξύ 1971-76 είμαι στον κύκλο σπουδαίων δημιουργών όπως ο Τσαρούχης, η Lila De Nobili και οι συνεργάτες τους, ο Emilio Carcano, η Χλόη Obolenski, η αείμνηστη Μαρίνα Αθανασίου, η φίλη μου. Εδώ δεν υπάρχει κουλτούρα για ποπ και ροκ αλλά για όπερα, Κάλλας, Τσιτσάνη και Σωτηρία Μπέλλου. Για αρχαία, βυζαντινή κι αναγεννησιακή ζωγραφική, για ελληνική λαϊκή παράδοση και ζεϊμπέκικο. Έτσι κι αλλιώς σαν μουσική ξεκομμένη από τον τρόπο ζωής, όπως είχε εξελιχθεί τη δεκαετία του ’70, το ροκ δεν με ενδιέφερε. Τι να το κάνω να ακούς ροκ και να είσαι μικροαστός. Μολονότι όμως οι άνθρωποι που προανέφερα, η παρέα αυτή στο Παρίσι των 70’s δεν άκουγαν ροκ, υλοποιούσαν ωστόσο στη ζωή τους».
The LiFO team
…Ο Γιώργος Τουρκοβασίλης υπήρξε εξαιρετικός φωτογράφος. Ονομάστηκε ροκ φωτογράφος γιατί έβγαλε πολλά πορτρέτα ροκ καλλιτεχνών στη δεκαετία του 1980. Ανάμεσα σε αυτά και του Νικόλα Άσιμου, του Παύλου Σιδηρόπουλου και πολλών άλλων.
Οι φωτογραφίες του, ιδιαίτερα εκείνες της πρώτης περιόδου του ελληνικού πανκ, είναι πολύτιμες, και ως καλλιτεχνικές και ως ντοκουμέντα. Αποτελούν πηγές πληροφόρησης, από τις λίγες που έχουμε, για να περιγράψουμε τη γένεση του πανκ και του new wave στην Ελλάδα.
Πέρα από τα ροκ πορτρέτα και νεανικά στιγμιότυπα, αποτύπωσε και σπουδαίες μορφές του ελληνικού πολιτισμού.
Στα καλύτερα δείγματα της δουλειάς του είναι μια σειρά φωτογραφιών του με τον Γιάννη Τσαρούχη, που έβγαλε το 1972 στο Παρίσι.
Ο Τουρκοβασίλης ήταν επίσης ζωγράφος, κριτικός τέχνης, φιλόσοφος, συγγραφέας, θα έλεγα ένας διανοούμενος. Στη δεκαετία του ’80 έγινε γνωστός με το βιβλίο του «Ροκ Ημερολόγια», που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1984.
Γεννήθηκε στην Αθήνα, τον Απρίλιο του 1944. Ο ίδιος είχε πει ότι τη μέρα που γεννήθηκε το σόι έστησε τρικούβερτο γλέντι με πιστολιές στον αέρα, γιορτάζοντας έτσι τον ερχομό του διαδόχου. Το σόι ήταν σόι εθνικοφρόνων, σε εμπόλεμη τότε κατάσταση με την Αριστερά. Ο πατέρας του, Γιώργος, πριν από λίγους μήνες είχε εκτελεστεί από τους κομμουνιστές και ο θείος του Θόδωρος ανακήρυξε το μωρό, Γεώργιο Δεύτερο, διάδοχο του εθνικόφρονος πολιτικού.
Ταξίδεψε πολύ. Ένα μεγάλο διάστημα (1968-1976) έζησε στο Παρίσι. Στο Παρίσι γνώρισε τον Γιάννη Τσαρούχη, τον Αλέκο Φασιανό, τον Μανώλη Καλλιγιάννη, τη Ρένα Τζολάκη, τον Κώστα Τσόκλη, τον Θωμά Παπαδοπεράκη, τον Λεωνίδα Τσιριγκούλη, τη Μαρίνα Αθανασίου, τη Χλόη Obolenski, τη Lila de Nobili και τον Emilio Carcano.
Για λογαριασμό των περισσοτέρων από αυτούς εργάστηκε ως εκτυπωτής ασπρόμαυρων φωτογραφιών σε δικό του εργαστήριο, στη Rue St. Jacques. Κυρίως εργάστηκε για τον Γιάννη Τσαρούχη το 1969 και από το 1971 μέχρι το 1975. Ειδικότερα, υπήρξε ο βοηθός του στην προετοιμασία της έκθεσης της Ρώμης, στην Γκαλερί «Il Gabbiano», άνοιξη-καλοκαίρι του 1974, για τον κατάλογο της οποίας έκανε τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες και το πορτρέτο του Τσαρούχη.
Μετά το Παρίσι, επέστρεψε στην Αθήνα, όπου από το 1976 έως το 1985 εργάστηκε ως ανεξάρτητος φωτογράφος, με ειδικότητα το πορτρέτο και το «δημιουργικό» ρεπορτάζ.
Μετά την πρώτη του ατομική έκθεση, την άνοιξη του 1980 στο Φ.Κ.Α., συνεργάστηκε με εκδοτικούς οίκους και περιοδικά με κείμενα και φωτογραφίες.
Από το 1985 μέχρι και τον θάνατό του παρακολουθούσε την εικαστική κίνηση και προσέφερε υπηρεσίες ως επενδυτικός σύμβουλος, εκτιμητής και κριτικός έργων τέχνης.
Ατομικές Εκθέσεις Φωτογραφίας
1980, άνοιξη. «Πρόσωπα και Χώροι». Φωτογραφικό Κέντρο Αθηνών.
1984, άνοιξη. «Τα Ροκ Ημερολόγια», Φωτογραφικό Κέντρο Αθηνών.
2002 Σεπτέμβριος-Οκτώβριος. «Ζωγράφοι-Μοντέλα», Γκαλερί «Περί Τεχνών», Αθήνα
Ομαδικές Εκθέσεις Φωτογραφίας, κ.ά.
1970 ρεπορτάζ στους δρόμους του Λονδίνου, Cite Universitaire, Maison Internationale, Παρίσι.
1974, άνοιξη, Έκθεση φωτογραφιών του στην έκθεση έργων ζωγραφικής της Φανής Μιχαηλίδη, Charlottenborg, Κοπεγχάγη, Δανία.
1981 με θέμα «Γυμνό», Φωτογραφικό Κέντρο Αθηνών.
1982 «Jeune photographie grecque», «Europalia», Charleroi, Βέλγιο.
2000, άνοιξη, καλοκαίρι, «2000 κονσέρβες» (συμμετοχή με εικαστικό έργο), Λιθογραφείο της οδού Πειραιώς.
2003 φθινόπωρο, «Αποθήκες του Χρόνου», Φωτογραφικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Οι τρεις φωτογραφίες που εξετέθησαν ανήκουν πλέον στη συλλογή του Μουσείου.
ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΤΑΛΟΥΚΑΣ
imaginistes 