Το Μπραχάμι έχει ιστορία; (13)…Μαγαζιά, τοπωνύμια, επίθετα.

Αποσπάσματα από το Λεύκωμα του Δήμου «ΑΠΟ ΤΟ ΜΠΡΑΧΑΜΙ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΔΗΜΗΤΡΙΟ» Εικόνες από το παρελθόν του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΔΑΣΗ

❀❀❀

Το Μπραχάμι ποτέ δεν υπήρξε μια μεγάλη αγορά. Κι ο λόγος είναι προφανής. Η
έλλειψη αστικών ή μεσοαστικών στρωμάτων στην τοπική κοινωνία έκανε μάλλον
αχρείαστη την αγορά. Ο κόσμος προμηθευόταν τα αναγκαία για τη διατροφή του
από τις ιδιόκτητες καλλιέργειες και τις κάθε είδους οικογενειακές ασχολίες. Έτσι
μέχρι τα 1900 περίπου το χωριό δεν διέθετε κανένα μαγαζάκι. Μόνο όταν
ορισμένοι Μπραχαμιώτες άρχισαν να ξεφεύγουν από τις συνήθειες της
αυτοκατανάλωσης αγαθών και πολλαπλασιάστηκαν οι ανάγκες των οικογενειών
τους, τότε δηλαδή που έγινε επιτακτική η ανάγκη για αλεύρι, λάδι, φασόλια, είδη
που δεν παρήγαγε η περιοχή, τότε λοιπόν η λύση βρέθηκε στα μπακάλικα της
Πλάκας, της οδού Κοραή ή πλησιέστερα στου Βαριώτη, κοντά στο Α’
Νεκροταφείο. Από εκεί προμηθεύονταν είδη γενικού εμπορίου φορτώνοντας το
γαϊδουράκι. Στο Μπραχάμι το πρώτο μαγαζί που γνωρίζουμε ότι λειτούργησε,
ήταν το μπακάλικο του Τζανέτου κοντά στην εκκλησία το 1902-3, ένα κατάστημα
που διατηρήθηκε μέχρι πολύ πρόσφατα.
Ένα μαγαζί που κέρδιζε ανέκαθεν την προτίμηση των Μπραχαμιωτών ήταν
εκείνο στη γωνία των οδών Πανεπιστημίου και Κοραή, ένα από τα παλαιότερα
κτίσματα του ιστορικού κέντρου της Αθήνας. Είτε με το μουλάρι, είτε πεζή εκεί
πήγαιναν για ψώνια, ή ακόμη και για να επισκεφθούν το σπίτι του Δημητρίου
Ράλλη στον πρώτο όροφο του ιδίου κτίσματος. Παραδοσιακοί συντηρητικοί
ψηφοφόροι οι Μπραχαμιώτες ήταν υποστηρικτές της οικογένειας Ράλλη…

❀❀❀

Mητσονάνος και Παυλής
Κι από πίσω ο Mπαγλατζής
Παν να πάρουν το Xασάνι

απ’ το γέρο-Kαραγιάννη

Aυτό το τραγουδάκι θυμάται ο Kώστας Λέκκας που τραγουδούσε ο παππούς
του, όταν στη δεκαετία του 1920 οι παραχωρήσεις των γαιών του Kαραγιάννη ή
Kαραγιαννόπουλου στο Xασάνι απέφεραν σε πολλούς Mπραχαμιώτες ιδιόκτητες
εκτάσεις γης…

…Οι πληροφορίες μας γι’ αυτές τις οικογένειες στηρίζονται στις αφηγήσεις των
παλαιών κατοίκων που συναντήσαμε, καθώς και σε στοιχεία που αποκομίσαμε
από συμπληρωματικές πηγές. Εν προκειμένω οι πληροφορίες για τους
Τρακαδαίους αναφέρουν ότι προήλθαν από το Μαρούσι. Πράγματι από τη
σχετική βιβλιογραφία της ιστορίας του Αμαρουσίου επιβεβαιώνεται η ύπαρξη του
ονόματος στην περιοχή34. Από την άλλη πλευρά τα ονόματα Σταμάτης, Μήτρος
και Νικόλαος Τρακάδας αποδίδονται σε κολλίγους των Τραχώνων και της
Γλυφάδας στα κτήματα του αρχικού ιδιοκτήτη Λουριώτη35 και αργότερα του
Πετούση στα 1831.
Για τους Σκουρταίους που σύμφωνα με τον παλαιό μελετητή Π. Φουρίκη36 η λέξη
στα αρβανίτικα σημαίνει κοντός, οι πληροφορίες είναι περισσότερο
συγκεχυμένες. Ο Γ.Χ. Τζανέτος στην Ελεύθερη Γνώμη διετύπωσε την άποψη ότι
η οικογένεια του γεννήτορα Αναστασίου Σκούρτη προήλθε από την Κηφισιά. Ο
μπαρμπα-Βασίλης Μπαγλατζής μας διαβεβαίωσε ότι προέρχονται από τη Βάρη,
ο δε Κώστας Λέκκας από τα Μέθανα. Όμως το όνομα συναντάται και στο
Μαρούσι. Ωστόσο στο Μαρούσι και σε σχετικό κατάλογο που έχει δημοσιευθεί
πρόσφατα από τα Αρχεία του Δήμου, περιλαμβάνονται και άλλα ονόματα
οικογενειών που συναντά κανείς και στο Μπραχάμι. Για παράδειγμα Δήμας,
Κουτσούκος, Λέκκας, Μαγγίνας, Μαυροβουνιώτης, Τσεβάς.
Η έρευνα στα αρχεία του Δήμου φώτισε σε μεγάλο βαθμό τις πληροφορίες μας
για την οικογένεια Μπαγλατζή. Η πρώτη αναγραφή του ονόματος με αριθ.
Οικογενειακής μερίδας 498 γίνεται για τον Μπαγλατζή Χρήστο του Δημητρίου και
της Ελευθερίας. Εμφανίζεται γεννημένος στη Βάρη το 1880 και παντρεμένος
στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου με την Ιωάννα Γ. Γκιώνη. Ένα απ’ αυτά τα

παιδιά είναι και ο σήμερα επιζών Βασίλης Μπαγλατζής, ο οποίος μας
επιβεβαίωσε την προέλευση της οικογένειας από τη Βάρη.
Εκεί που το Δημοτολόγιο δεν μας επέτρεψε να σχηματίσουμε σαφή εικόνα είναι
στην περίπτωση της οικογένειας Κάκαρη. Η αρχική αναγραφή αναφέρεται στον
Αναστάσιο Κάκαρη του Βασιλείου, γεννημένο το 1889 στο Μπραχάμι και
παντρεμένο με τη Ζωή Μουρίκη. Συνεπώς δεν είναι δυνατό να διακριβώσουμε με
αξιοπιστία την προέλευση της οικογένειας Κάκαρη. Ορισμένοι ωστόσο
συνομιλητές μας υποστήριξαν ότι η ρίζα της καταγωγής τους βρίσκεται στον
Μαραθώνα, πληροφορία την οποία απλώς αναπαράγουμε χωρίς δυνατότητα
διασταύρωσης…

…Κι όπως σε όλα σχεδόν τα ελληνικά τοπωνύμια επικράτησαν δύο ευκρινώς
διαφορετικές ονομασίες. Οι κάτοικοι αναφέρονταν στο Πάνω Μπραχάμι, την
περιοχή που σήμερα περιλαμβάνει τη στάση Σχολείου (ΙΚΑ) μέχρι περίπου το
Δημαρχείο, προκειμένου να το διαχωρίσουν ευκρινώς από το Κάτω Μπραχάμι,
που ήταν ο οικισμός γύρω από την εκκλησία. Στο πάνω χωριό κατοικούσαν οι
Δημαίοι, οι Τρακαδαίοι, οι Μουρικαίοι, οι Γκιώνηδες, οι Καραμπαμπαίοι και
ψηλότερα οι Κακαραίοι. Στο κάτω χωριό στον κλοιό γύρω από την εκκλησία οι
Τσοραίοι, οι Στριγγαραίοι, οι Τζανεταίοι, οι Σκουρταίοι, οι Γκικαίοι, οι Στρατηγαίοι
και οι Μπαγλατζήδες…

Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν το κείμενο προέρχονται από το Αρχείο της  οικογένειας Γεωργίας Γκίκα-Λεφάκη