Περί της εαυτού ψυχής…ένας ύμνος για τη Γραφή

του Μιχάλη Δήμα

 

Δευτέρα του Πάσχα 6 Μαΐου 2024. Ξαναδιαβάζω το βιβλίο του Ισίδωρου Ζουργού << Περί της εαυτού ψυχής >>. Είπαμε, η επανάληψη είναι η μήτηρ της μαθήσεως. Γράφω αυτό το σημείωμα πριν  τελειώσω το βιβλίο, γιατί η ανυπομονησία μου να μοιραστώ τις εντυπώσεις μου είναι μεγάλη. Μέσα από τη ζωή ενός αντιγραφέα, που ζει την εποχή των αυτοκρατόρων Δουκάδων και Κομνηνών, ξετυλίγεται η ιστορία του Βυζαντίου, από την ήττα του Ρωμανού Δ΄ του Διογένη ως την αρχή της βασιλείας του Μανουήλ Α΄ Κομνηνού. Τέλη 11^ου ως τα μέσα του 12^ου αιώνα. Περίοδος καμπής για την ανατολική ρωμαϊκή αυτοκρατορία, αφού από δω και πέρα αρχίζει η παρακμή της.  

Σ’ αυτό το μυθιστόρημα όμως πραγματική βασίλισσα και αυτοκράτειρα είναι η Γραφή. Και γι’ αυτό με κεφαλαίο. Η Γραφή και η γοητευτική περιπετειώδης  ιστορία της παρελαύνει περήφανη μπροστά στα μάτια μας. Πάπυροι και περγαμηνές, μελάνια και κάλαμοι, η ζωή των αντιγραφέων στα μοναστήρια, η πάλη ανάμεσα στους αρχαίους φιλόσοφους και στους πατέρες της εκκλησίας για την αναζήτηση του Θεού, της αλήθειας και του νοήματος. Και κείμενα, πολλά κείμενα κάθε είδους, όλα γραμμένα με το χέρι, χειρόγραφα σε μεγαλογράμματη και μαργαριτόπλεκτη, μια εργασία επίπονη και εξαντλητική για τα δάκτυλα και κυρίως για τα μάτια. Δεν είναι τυχαίο ότι τους περισσότερους αντιγραφείς στο τέλος της ζωής τους τους περίμενε η τύφλωση.

Ένας ύμνος σ’ αυτούς τους ανώνυμους χαλκέντερους, που φρόντισαν να φτάσει μέχρι σε μας το μεγαλύτερο μέρος της πνευματικής παραγωγής του αρχαίου κόσμου παρ’ όλες τις επιφυλάξεις τους. Και μέσα σ’ όλα αυτά, πλαστογραφίες, παραχαράξεις, ίντριγκες, συνωμοσίες και πάθη. Πάθη της ψυχής. Και τι γίνεται όταν δεν έχεις ν’ αντιγράψεις, ένα ευαγγέλιο, μια πραγματεία, έναν ύμνο, ένα συμβόλαιο, μια δικαστική απόφαση, μια φορτωτική,  αλλά να γράψεις σε πρώτο πρόσωπο στο τέλος της ζωής, σου περί της εαυτού ψυχής; Το τι μπορεί να πετύχει κάποιος με την Γραφή είναι αδιανόητο. Εδώ, ο Ζουργός, μας ξεναγεί με ένα μοναδικό τρόπο σ’ αυτό το αδιανόητο και το κάνει νοητό!!!