Μάγκες

του Γιώργου Λιακόπουλου

 

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΓΚΑ  

❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀

 

• Πριν και μετά την επανάσταση του 21,η λέξη μάγκας παρέπεμπε στο μέλος ενός τάγματος αρματολών και κλεφτών που ονομαζόταν μάγκα ή μαγκία που τη διοικούσε ένας μαγκιόρος. Η λέξη μαγκιόρος προέρχεται από το λατινικό ματζόρε που σημαίνει ανώτερος και από το αγγλικό Μέιτζορ που σημαίνει στρατιωτικός διοικητής. Και τα δύο έχουν συνάφεια με το μεσαιωνικό μάγιστρος. Ο μαγκιόρος λοιπόν είχε κάτω από τις διαταγές του τα μέλη του τάγματος που λέγονταν μάγκες .
• Μετά από την απελευθέρωση το ελληνικό κράτος δεν τίμησε και δεν αναγνώρισε σχεδόν κανέναν ήρωα .
• Τρανή απόδειξη ήταν αυτή του ήρωα Νικηταρά που φτωχός και τυφλός έγινε επαίτης στα σκαλιά της εκκλησίας Ανάστασης του Πειραιά. Το κράτος του παραχώρησε μόνο την τιμητική άδεια της επαιτείας…!
• Πολλοί από αυτούς τους μάγκες πήραν τα βουνά και έγιναν ληστές . Πολλοί ληστές πρώην μάγκες επαναστατικών ταγμάτων αναφέρονται στα ληστρικά δημοτικά παραδοσιακά τραγούδια . Το  παραδοσιακό τραγούδι άλλωστε  είναι το σύνολο των αποκρυσταλλωμένων πληροφοριών  από τη μακραίωνη εμπειρία μιας κοινωνίας ως επί το πλείστον παραδοσιακής.
• Και για να γραφεί δημοτικό τραγούδι πρέπει να υπάρχει αιτία . Μια από τις αιτίες ήταν και η αδιαφορία της εξουσίας που έστειλε στα βουνά για επιβίωση τρανούς άνδρες της επανάστασης.
• Και μια κουβέντα ακόμη για το παραδοσιακό  δημοτικό τραγούδι:το λέμε  παραδοσιακό από το γεγονός ότι παραδίδονται και παραλαμβάνονται στους μεταγενέστερους οι αλήθειες, οι εμπειρίες, οι αξίες και τα έθιμα.
• Εκτός από αυτούς που πήραν τα βουνά έχουμε και μια μερίδα επαναστατών ηρώων που οργάνωσαν στου Ψυρρή μια δική τους κοινότητα. Τη μάγκικη κοινότητα η οποία είχε τους δικούς της άγραφους νόμους και μια ιδιότυπη ομιλία που χρησιμοποιούσαν , θα λέγαμε σήμερα, λέξεις της αργκό.
• Τα μέλη της κοινότητας πάνω απ’ όλα διατύπωσαν τους δικούς τους κανόνες ,έχοντας τις δικές τους αδυναμίες και εξαρτήσεις. Καθιέρωσαν τους κανόνες της Αρβανίτικης μπέσας που είναι πλέον για τους μάγκες έκφραση κοινοτικής αλληλεγγύης (εξού και αντάμηδες =από το αντάμα ,μαζί), αλληλοϋποστήριξης και μυστικότητας κυρίως απέναντι της αστυνομικής καταστολής .

Δύο ιστορικά γεγονότα που αφορούν τους μάγκες

• Το Σεπτέμβριο του 1843, μαθαίνουμε από τις εφημερίδες της εποχής  ότι με πρωταγωνιστή Καλλέργη.  εκδηλώνεται  λαϊκή εξέγερση κατά του Όθωνα απαιτώντας  Σύνταγμα . Το πέτυχε ως εξής : Έβγαλε από την περιοχή στου Μακρυγιάννη το στρατό του, πήγε στους αέρηδες στην πλάκα και έβγαλε από τις στρατιωτικές φυλακές του Μεντρεσέ όλους τους ποινικούς κρατούμενους . Μαζί τους ακολούθησαν οι μάγκες του Ψυρρή και ελάχιστοι πολίτες .Η βολεμένοι αστοί είχαν κλειστεί στα σπίτια τους για το λόγο ότι είχε κυκλοφορήσει η πληροφορία της επανάστασης…
• Αξίζει να σημειωθεί ότι ο τύπος περιγράφοντας το γεγονός αποκαλεί τους μάγκες ως «κοινωνικά περιτρίμματα » και τους φυλακισμένους «κατοίκους του Μεντρεσέ».
• Αφού έφτασαν στο Σύνταγμα, περικύκλωσαν τα ανάκτορα χωρισμένοι σε δύο ομάδες . Η μια φώναζε Σύνταγμα -Σύνταγμα -Σύνταγμα και η άλλη ζήτω ο Βασιλιάς .Για να μην προκληθεί η βίαιη αντίδραση του βασιλιά.. Έτσι πείστηκε ο Όθωνας και παραχώρησε Σύνταγμα .

Συνεχίζεται…