Μάγκες (2)

του Γιώργου Λιακόπουλου

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΓΚΑ

❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀❀

 

• Η συντακτική συνέλευση του 1843-44, όρισε τις πρώτες εκλογές της βασιλευομένης δημοκρατίας και την δημιουργία των πολιτικών κομμάτων. Τα κόμματα αρχικά ήταν τρία . Το αγγλικό,το γαλλικό και το ρωσικό. Οι αρχηγοί των κομμάτων για την οργάνωση των κομμάτων τους ,προσέφυγαν στους μάγκες του Ψυρρή . Ο άλλος λόγος ίσως πιο σπουδαίος ήταν οι μεγάλες διαμάχες που είχαν εμπλακεί οι αρχηγοί των κομμάτων πριν από τις εκλογές .

 

• Εκείνο τον καιρό οι μάγκες ανάλογα με τη συμπεριφορά τους και τα περιστατικά που εμπλέκονταν έπαιρναν και μια ονομασία. Στην αρχή εκεί στο 1845 περίπου εμφανίστηκαν οι αντάμηδες με αρχηγό τον Μπουζέλο. Ήταν μια ομάδα απο θαρραλαίους μοσχόμαγκες.Αυτή η ομάδα των αντάμηδων ήταν υποστηρικτές του Κωλέτη ο οποίος με τη σειρά του ήταν ο αρχηγός του Γαλλικού κόμματος.Ο Κωλέττης με τους μοσχόμαγκες του Ψυρρή προκάλεσαν επεισόδια εναντίον του αγγλικού κόμματος που ηγείτο ο Μαυροκορδάτος με αποτέλεσμα να τον ρίξουν από την διακυβέρνηση .

 

• Το όνομα αντάμηδες το πήραν από τη στενή σχέση που είχαν αναπτύξει τα μέλη αυτής της μαγκίας ,τα οποία τηρούσαν ως απαράβατο κανόνα την μπέσα.Γι’αυτή την ομάδα είχε γραφτεί  ένας αμανές που λέγονταν αντάμ αμάν .  Η καλύτερη ερμηνεία αυτού του αμανέ ήταν η ερμηνεία της  ρωμανιώτισσας τραγουδίστριας,Εβραίας με καταγωγή από τα Γιάννενα Αμαλίας Μάτσα-Βάκκα.

 

• Από τους μοσχόμαγκες αντάμηδες εκεί γύρω στο 1865, ξεπήδησε και άλλη μία μαγκία που ονομάστηκε «οι τραμπούκοι». Λέγεται ότι το όνομα τους αυτοί οι μάγκες το πήραν όταν ένας υποψήφιος βουλευτής προσέφερε πούρα Αβάνας που η μάρκα  τους λεγόταν «τραμπούκος» . Οι τραμπούκοι ήταν ένα εξοστρακισμένο κομμάτι από την μαγκία των  μοσχόμαγκων-αντάμηδων στο οποίο δεν τηρείται η μπέσα . Οι τραμπούκοι όπως είναι γνωστό έχουν μακραίωνη ιστορία… «επιζούν» ως τις μέρες μας…!

 

• Παράλληλα με αυτούς τους μάγκες το 1846,εμφανίστηκε ένας συγκινητικός τύπος  μάγκα: ο μόρτης . Η εμφάνιση του μόρτη συμπίπτει με το χρονικό διάστημα που διεξάγεται ο Κριμαϊκός πόλεμος . Επειδή οι Έλληνες σαυτόν τον πόλεμο  τάχτηκαν με το μέρος της ομοδόξου  Ρωσίας και επειδή παρατηρήθηκαν το έτος αυτό και μικρο-επαναστάσεις  Ελλήνων σε διάφορα μέρη ζητώντας δικαιώματα ,οι Γάλλο-Άγγλοι τιμωρητικά γι’αυτή τη στάση μας ,ήρθαν και απέκλεισαν τον Πειραιά και άλλα λιμάνια,βάζοντας παράλληλα τον Όθωνα σε αυστηρό περιορισμό . Με τον αποκλεισμό ,μας έφεραν και τη νόσο της χολέρας από την οποία πέθανε το 40% των κατοίκων της Αθήνας και του Πειραιά. Δηλαδή πέθαναν περίπου 40.000 χιλιάδες κάτοικοι ανάμεσα σαυτούς ήταν όλα τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου της Αθήνας. Μπροστά στον φόβο της εξάπλωσης της χολέρας ,οι αρχές της εποχής φώναξαν τους μάγκες του Ψυρρή να κάνουν τον νεκροθάφτη έναντι μιας μικρής αμοιβής ! Από τη γαλλική λέξη μόρτε που σημαίνει θάνατος πήραν αυτοί οι μάγκες, οι οποίοι κουβαλούσαν πάνω στα κάρα τούς νεκρούς, την ονομασία μόρτηδες . Όταν σε κάποια στιγμή τελείωσε ο αποκλεισμός του λιμανιού του Πειραιά οι Γάλλο-Άγγλοι μας αφαίρεσαν και τα εξαιρετικά γλυπτά των επτά λεόντων που κοσμούσαν την προκυμαία του λιμανιού του Πειραιά!

 

• Αξίζει να σημειωθεί ότι,ο αρχηγός της αστυνομίας Μπαϊρακτάρης -θερμός πατριώτης , τολμηρός ,σκληρός,θρησκευόμενος, αλλά και ευαίσθητος ,στρατιώτης και αστυνόμος ,άνθρωπος του καθήκοντος -όταν είχε βρεθεί στην Πάτρα έδωσε χαστούκια σε Αγγλους ναύτες που πείραξαν δύο ελληνοπούλες . Στη συνέχεια τους έριξε στη θάλασσα.Τον Μπαϊρακτάρη που τον χαρακτήριζε η σιδηρά πυγμή είχε βάλει τη σφραγίδα του σε πολλά γεγονότα της εποχής. Είχε συμβάλει στην έξωση του Όθωνα και βρέθηκε αντιμέτωπος ακόμη και με τον αδελφό του που ήταν στο άλλο στρατόπεδο,το Οθωμανικό.Είχε επίσης συμμετάσχει στην επανάσταση της Κρήτης το 1866 και είχε  αναλάβει την ευθύνη ανά την επικράτεια να δώσει τέλος στην ληστοκρατία καθώς και να απαλλάξει την Αθήνα από το «άγος» των κουτσαβάκηδων , ενόψει της πρώτης Ολυμπιάδας που θα γινόταν το 1896. Κάποια περιστατικά που διαδραματίστηκαν όταν έβγαινε ο Μπαιρακτάρης κρατώντας έναν βούρδουλα στα χέρια με λιγοστούς χωροφύλακες προκειμένου να καθαρίσει την Αθήνα από τους κουτσαβάκηδες ,θα τα αναφέρουμε σε άλλο σημείωμα .Σήμερα θα κλείσουμε το δεύτερο κείμενο μας με το άρθρο που έγραψε η εφημερίδα Σκιπ για τον Μπαιρακτάρη:

 

• “…Αι Αθήναι επί Μπαϊρακτάρη έγιναν πόλις εύνομος, πόλις ήσυχος, πόλις πολιτισμένη. Εις ολίγας εβδομάδας αφωπλίσθη όλος ο πληθυσμός. Μύτες υποδημάτων και αφέλειαι κεφαλών κουτσαβάκηδων και μόρτηδων εκόπησαν. Αρειμάνιοι μορφαί μετεβλήθησαν εις αθώα ερίφια. Οι άνεργοι εξηναγκάσθησαν να δουλέψουν. Οι λωποδύται εμπαρκαρίσθησαν εις αγύριστον ταξείδι. Τα χασισοποτεία εκλείσθησαν και οι επαίται εξηφανίσθησαν. Εις τας ταβέρνας έπινον κρασί και δεν έχυναν αίμα. Ο αριθμός και το γόητρον των θρασύδειλων παλικαράδων που άλλοτε εδέσποζον και είχον το στρατηγείον των εις την πλατείαν Ψυρρή, ηλαττώθη μεγάλως και κατήντησαν κωμικοί τύποι, τελείως εξουθενωθέντες υπό την βαρείαν παλάμην του Μπαϊρακτάρη, της οποίας πρέπει να στηθή μίαν ημέραν ιδιαίτερος ανδριάς εις την πλατείαν των ηρώων…”(άρθρο της εφημ. Σκριπ).

 

• *Πριν και μετά την δίωξη από τον Μπαιρακτάρη του κάθε είδους μάγκα,  είτε λεγόταν αντάμης, είτε μόρτης ,είτε αλάνι,είτε τραμπούκος ,οι αστοί Αθηναίοι τους έβαλαν όλους σε ένα τσουβαλι και τους ονόμαζαν  «κουτσαβάκια και φιγουρατζήδες» με σκοπό να υποβαθμίσουν αυτή την κοινωνική ομάδα που κινιόταν στις παρυφές της παρανομίας και του περιθωρίου! 

 

• Οι κουτσαβάκηδες  εμφανίστηκαν λίγο πριν το 1900,ήταν μια ομάδα με ιδιαίτερη συμπεριφορά και κινησιολογία από την οποία πήραν και το όνομα τους !

 

• Ο Ανέστος Δελιάς με το τραγούδι «το κουτσαβάκι» ξεχωρίζει το βαθμό της μειωμένης ανδροπρέπειας αυτού του είδους,του κουτσαβακιού,του ταχατέ μου μάγκα !  Γράφει και συνθέτη ο Ανέστος τους παρακάτω στίχους:
• Βρε μάγκα το μαχαίρι σου για να το κουσουμάρης πρέπει να έχεις την ψυχή    καρδιά για να το βγάλεις…  

Συνεχίζεται