•Η ΟΜΟΡΦΙΑ ΠΟΥ ΖΥΓΙΣΤΗΚΕ ΣΕ ΧΡΥΣΑΦΙ …

του Γιώργου Λιακόπουλου

 

Στα παλιά προικοσύμφωνα του 17ου ,18ουκαι 19ου αιώνα ,η καταγραφή της προίκας της νύφης γινόταν με εξαιρετική λεπτομέρεια.

Ανάμεσα στα αντικείμενα του σπιτιού αναφέρονταν και τα κουλτούκια.

Τα κουλτούκια ήταν τα μαξιλάρια του καναπέ ή τα μπράτσα της πολυθρόνας .

Επειδή φτιάχνονταν από ακριβά εισαγόμενα ή καλοδουλεμένα τοπικά υφάσματα όπως μετάξι και βελούδο και με περίτεχνα κεντήματα,αποτελούσαν είδη πολυτελείας και φανέρωναν την υψηλή κοινωνική τάξη της οικογένειας της νύφης .

Ακόμη και οι άρχοντες της τοπικής κοινωνίας στα μέρη των ιδιαίτερων συναντήσεων τους ,ακουμπούσαν σε τέτοια κουλτούκια .

Το χώρο συνάντησης τους ,τον ονόμαζαν κουλτούκι στον οποίο δεν επιτρέπονταν οι είσοδος των κοινών θνητών .

Κάποια μέρα εκεί στην πλατεία της Αγίας Παρασκευής στο Μέτσοβο καθώς ήταν μαζεμένοι οι άρχοντες του Μετσόβου στο κουλτούκι τους ,δύο νεαροί εργάτες/βοσκοί ο Γεώργιος Ντάλας και ο Μεσολογγίτης Φλέγκας ,αφού έβάλαν στοίχημα με την παρέα τους ότι θα σπάσουν αυτόν τον άγραφο νόμο ,πέρασαν απτάλικα (προκλητικά ) μπροστά από τους προύχοντες ,μέσα στο κουλτούκι τους .

Τότε ο ισχυρισμός άρχοντας του Μετσόβου Νικολάκης Αφέρωφ αδερφός του Εθνικού ευεργέτη Βαρώνου Μιχαήλ Τοσίτσα ,έδωσε ένα σκαμπίλι στον Φλέγκα για το θράσος τους .

Ο Φλέγκας σηκώνοντας το ανάστημα του , ορκίστηκε ότι θα πάρει εκδίκηση.

Μετά από αυτό ,ο Φλέγκας αφού ήρθε σε επικοινωνία με τον περίφημο ληστή της Πίνδου,Θύμιο Γάκη ,οργάνωσαν και απήγαγαν την κόρη του Νικολάκη Αφέρωφ, Ευδοκία αφού ταυτοχρόνως συνεννοήθηκαν με ένα μέλος της οικογένειας Αφέρωφ ,κάποιον Στρατή από τη Μυτιλήνη.

Η απαγωγή έγινε ανήμερα του Αγίου Παντελεήμονα 27.7.1884

Αυτό το γεγονός τάραξε συνθέμελα την κοινωνία του Μετσόβου. Οι λαϊκοί οργανοπαίχτες και τραγουδιστές έφτιαξαν το εμβληματικό τραγούδι,την «Βασιλαρχόντισσα», προκειμένου να γίνει γνωστό το συμβάν σε όλες τις περιοχές .

Μαζί με την Ευδοκία έκλεψαν και τη φίλη της, την Ελένη Καραγιάννη (Λενουσώ )και τις πήγανε πάνω στο Μαυροβούνι. Στείλανε χαμπέρι :»αν την θέλετε να μας στείλετε όσες οκάδες ζυγίζει η Ευδοκία σε χρυσό και ασήμι,όσες οκάδες ζυγίζει η φίλη της, Λενουσώ

Έτσι ο πατέρας της ο Νικολάκης Αβέρωφ έμασε τα λύτρα και τις απελευθέρωσε .Τον Θύμιο-Γάκη τον συνέλαβαν το 1893, στη Σμύρνη. Τον καταδίκασαν σε θάνατο,αλλά παρενέβη η Ευδοκία και κατέθεσε ότι, της είχαν φερθεί με «ευγένεια και καλοσύνη και προστάτευσαν την ακεραιότητα της και την τιμή της από κάθε επιβουλή» ,έτσι γλύτωσε το θάνατο . Έμεινε στη φυλακή 14 χρόνια.

Η Βασιλαρχόντισσα έζησε στην πλατεία Βάθης με τον άντρα της Τζουανόπουλο ο οποίος είχε καταγωγή και αυτός από αρχοντικό οίκο . Έφτιαξαν εκεί το αρχοντικό της . Σήμερα είναι σχολείο στη γωνία Σουρμελή και Αχαρνών.

Η Βασιλαρχόντισσα Ευδοκία εμφορούμενη από βαθιά φιλοπατρία και ανιδιοτέλεια συγχώνευσε την περιουσία της με την περιουσία του Γεωργίου Αβέρωφ ευεργετώντας το νεοσύστατο ελληνικό κράτος.

Άφησε χρήματα να γίνει το άσυλο ανιάτων. Άφησε χρήματα και μαζί με τα χρήματα του ευεργέτη βλάχου Σίνα , φτιάχτηκε το Οφθαλμιατρείο Αθήνας στην οδό Σίνα.

Όταν καμιά φορά της λέγανε το τραγούδι της ,τους πέταγε λίρες από το Χαγιάτι της .

Ακούμε τη » Βασιλαρχόντισσα». Ερμηνεία αξεπέραστη από τον Κώστα Γεροδήμο ,στο χοροστάσι του Συρράκο .